denken @nrc.nl

Rechtstreeks gekozen burgemeester? Foute keuze!

vindt Marco Out, burgemeester van Borger-Odoorn

Tot nu toe heeft niemand kunnen uitleggen voor welk probleem de gekozen burgemeester de oplossing is. Het komt soms voor dat er een burgemeester niet (meer) op de juiste plek zit. Maar dat staat los van de aanstellingswijze en kan altijd en in iedere beroepsgroep gebeuren, gekozen of niet. In diverse peilingen spreekt een meerderheid van de Nederlanders zich uit voor de gekozen burgemeester. Ik ben tegen de rechtstreeks gekozen burgemeester omdat de verbindende positie met de burgers onder druk komt te staan. De eerste werkdag begint met een grote groep kiezers die liever iemand anders had gewild. Het is niet hun burgemeester, het is die van de anderen. De burgemeester moet van iedereen zijn. In het hart van de lokale democratie. Een burgemeester leidt de besluitvorming van het college van B&W en de gemeenteraad in goede banen. De politiek beslist. Deze onafhankelijke rol matcht niet met een gekozen burgemeester. Dat wordt een politieke functionaris. Nu al denken sommigen dat de burgemeester de baas van de gemeente is. Terwijl hij behoudens de wettelijke portefeuilles niet over de inhoud gaat. Bij een gekozen burgemeester hoort vanuit dit perspectief een veel grotere stelselwijziging. Met een ander mandaat voor colleges en raden.

Ook vind ik het onverstandig om de wettelijke veiligheidstaken en bevoegdheden in politiek vaarwater te brengen. Bij de huidige selectiewijze worden competenties verbonden met lokale vraagstukken en ambities. Niet de politieke afkomst, maar de kwaliteiten van de kandidaat staan centraal.

Vandaag de dag kan een kandidaat die op de tweede plek bij een voordracht is geëindigd publicitair onbeschadigd in een andere gemeente solliciteren. Verkiezingen leiden tot gemiddeld minder competente burgemeesters. Er wordt namelijk niet langer in de beste vijver gevist. Vanwege het gebrek aan vertrouwelijkheid zullen capabele sollicitanten afhaken.

Jan Schinkelshoek (oud-lid Tweede Kamer CDA) schreef onlangs: „De burgemeester dankt zijn sterke positie aan de benoeming. Hij is meestal geen partij, hij hoeft niet te worden herkozen en hij heeft ook niet behoeven te beloven om gekozen te worden. Waar populisme, polarisatie en pietluttigheid ook in gemeenten de kop hebben opgestoken, zou je zo’n functionaris bij wijze van spreken willen ‘uitvinden’.”

Dat is dus niet nodig. We hebben hem nog.