Achtstegroepers beginnen aan Citotoets - laatste keer in februari

Bijna 165 duizend leerlingen van groep 8 concentreren zich vanaf vandaag op de Citotoets. Net als voorgaande jaren neemt ongeveer 85 procent van de basisscholen de toets af. Het is het laatste jaar dat een eindtoets nog facultatief is voor scholen. Vanaf 2015 wordt die verplicht.

Leerlingen van de Prinses Marijkeschool buigen zich over de opgaven van de Citotoets in 2013. Zo'n 165.000 achtstegroepers van 6250 basisscholen legden toen in februari de toets af. De 'Eindtoets Basisonderwijs' wordt gebruikt als advies bij het kiezen voor het juiste middelbareschoolniveau.
Leerlingen van de Prinses Marijkeschool buigen zich over de opgaven van de Citotoets in 2013. Zo'n 165.000 achtstegroepers van 6250 basisscholen legden toen in februari de toets af. De 'Eindtoets Basisonderwijs' wordt gebruikt als advies bij het kiezen voor het juiste middelbareschoolniveau. Foto ANP /Martijn Beekman

Bijna 165 duizend leerlingen van groep 8 zijn vandaag begonnen aan de Citotoets. Net als voorgaande jaren neemt ongeveer 85 procent van de basisscholen de test af. Vanaf volgend jaar valt de eindtoets later, in april, en wordt hij verplichte kost voor achtstegroepers.

Scholieren worden de komende drie dagen onderworpen aan tweehonderd meerkeuzevragen op het gebied van taal, rekenen en studievaardigheden. Hoe goed de leerlingen presteren, en vooral wat hun leraar in groep 8 voor schooladvies geeft, wordt steeds belangrijker voor hun toekomst.

Schooladvies leraar leidend

De Tweede Kamer ging vorig jaar akkoord met het plan van staatssecretaris van Onderwijs Sander Dekker om de eindtoets in het basisonderwijs vanaf 2015 verplicht te maken. Het is dus de laatste keer dat scholen ervoor kunnen kiezen geen toets te organiseren. Nu doet zo’n 15 procent van de scholen niet mee, schreef onze onderwijsredacteur Bart Funnekotter in NRC (€).

Om ervoor te zorgen dat de eindtoets niet nog belangrijker zou worden – een soort eindexamen voor de basisschool – werd het afnamemoment naar achter geschoven, van half februari naar half april. Het schooladvies van de leraar in groep 8 moet daarmee “leidend worden”, aldus Dekker.

De wet schrijft wel voor dat naast het advies van de leraar nog een objectief toelatingscriterium gehanteerd moet worden. Veel scholen in het voortgezet onderwijs zijn nu bezig hun aannamebeleid daaraan aan te passen. Het probleem met de Citotoets is alleen dat de resultaten pas rond 10 mei beschikbaar komen, schrijft Funnekotter.

Scholen die eerder in het proces de beschikking willen hebben over harde cijfers, moeten dus naar alternatieven op zoek.

Een rondgang langs middelbare scholen in Nederland leert dat die zoektocht in volle gang is. Bart Vieveen van het Stedelijk Gymnasium in Leiden zegt dat zijn school dit jaar de resultaten van de Citotoets gaat vergelijken met gegevens uit het leerlingvolgsysteem dat alle basisscholen verplicht bijhouden. „Ook kijken we naar de resultaten van de entreetoets die leerlingen maken aan het begin van groep zeven. We zijn benieuwd of die gegevens een goede voorspeller zijn van de Citoscore.”

Hoewel de Citotoets de bekendste is, zijn er ook alternatieven, zoals de Niotoets en de Drempeltoets.

Kinderen beginnen aan de toets:

Het toetsbedrijf

Het bedrijf achter de Nederlandse eindtoets is overigens wereldwijd actief, schrijft economieredacteur Annemarie Sterk (€). Cito zet zijn expertise in voor eindexamens in Kazachstan, toetsen in Pakistan, toetssystemen in Turkije en lesmethodes in de VS.

Het Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling, gevestigd in Arnhem, heeft circa 600 werknemers en had in 2012 een omzet van 65 miljoen euro. De bekende eindtoets, die vandaag begint en door ongeveer 164.500 scholieren wordt gemaakt, is slechts goed voor een kleine 3 procent daarvan. Het merendeel van de omzet behaalt Cito met het leerlingvolgsysteem (LVS). Daarmee toetsen basisscholen gedurende de gehele schoolloopbaan de vaardigheden van leerlingen.

Het bedrijf maakte vorige maand bekend dat leerlingen Engels op havo en vwo een kijk- en luistertoets uit januari mogen herkansen. De pauze tussen de vragen was te kort.

Citoscores online

Het ministerie van Onderwijs publiceert de Citoscores niet zelf, maar RTL Nieuws publiceerde vorig jaar alle toetsscores na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur. Volgens een woordvoerder van Dekker is ook de staatssecretaris voorstander van openheid van schoolgegevens, maar moeten de scores wel in perspectief worden geplaatst.

Ook de koepel voor basisscholen, de PO-raad, publiceert de scores. Op scholenopdekaart.nl kunnen ouders niet alleen Citoscores zien, maar ook hoeveel kinderen bijvoorbeeld op een school zitten en aan welke onderwerpen aandacht wordt besteed.

Een aantal basisscholen vindt dat de Citotoets onvoldoende vaardigheden test. Creativiteit, technisch inzicht en sportief talent worden niet getoetst, stellen ze. Cito reageerde daarop dat het niet de bedoeling is om alle vaardigheden te testen.

Cito op Marktplaats

Vorig jaar ontstond ophef toen NRC Handelsblad berichtte dat de toets op Marktplaats te koop was aangeboden. De geplande toets ging gewoon door, omdat de organisatie vond dat de vragen nog betrouwbaar waren. De opgaven waren volgens Cito niet in de openbaarheid verschenen. Dit jaar is de toets niet uitgelekt.