Zo gaat het niet langer in onze wijk

De politie in Den Haag discrimineert en gebruikt buitensporig geweld, schrijven Yasmina Haifi en Mohammed Ghay. Vandaag praten ze erover met de burgemeester.

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron.
Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

Het werk van de politie in de Haagse achterstandswijken verschuift van het creëren van veiligheid naar het creëren van onveiligheid. Sinds het gemeentebestuur in 2012 een beleid van zero tolerance introduceerde, zien wij een toename van geweld in het politieoptreden en een cumulatie van blunders: onschuldige burgers worden opgepakt, mishandeld en dan weer vrijgelaten.

Die burgers werden opgepakt omdat ze voldeden aan een signalement. Dat signalement luidt, zo lijkt het: man met Noord-Afrikaans uiterlijk. Zo wordt in een wijk waar 89 procent van de inwoners van allochtone afkomst is, iedereen behandeld als verdachte.

Volgens Otto Adang, lector Openbare Orde en Gevaarbeheersing aan de Politieacademie, heeft een zerotolerancebeleid op den duur negatieve effecten en veroorzaakt het eerder een toe- dan afname van het aantal escalaties. „Zero tolerance betekent feitelijk ook zero nadenken. Je grijpt altijd in, zonder onderscheid te maken. Je wordt te star, je behandelt iedereen als een potentiële crimineel”, aldus Otto Adang in een interview. Die starre houding wordt nog eens versterkt doordat veel agenten op zijn best weinig inzicht hebben in de Schilderswijk en op zijn slechtst hardnekkige vooroordelen hebben over de multiculturele bewoners. De combinatie van een hard politieoptreden en onbekendheid van agenten met in hun ogen exotische culturen heeft talloze incidenten en geweldescalaties veroorzaakt die voorkomen hadden kunnen worden. Daarom pleiten wij voor een verdere professionalisering van de Politie Eenheid Den Haag, waarbij de nadruk komt te liggen op inzicht in de etnische diversiteit van de wijk in combinatie met training gericht op deëscalatie en verbinding met de burgers.

Burgers weten zich geen raad meer

Omdat de urgentie en omvang van dit probleem tot nu toe onvoldoende tot het gemeentebestuur zijn doorgedrongen, zijn wij twee maanden geleden een burgerinitiatief begonnen, het Actiecomité Herstel van Vertrouwen. Burgers weten zich geen raad meer met wat hen overkomt en met hun klachten: ze worden geweerd bij de bureaus, krijgen geen reactie op hun aangifte of hun klacht wordt ongegrond verklaard.

In anderhalve maand hebben wij 59 klachten over het politieoptreden in de wijk verzameld die variëren van onheuse bejegening tot discriminatie en disproportioneel geweld. In een multiculturele stad als Den Haag is het noodzakelijk dat de politie beschikt over gekwalificeerde mensen die in staat zijn om te communiceren en deëscalerend te handelen in diverse situaties met heel verschillende inwoners.

Dat is nog extra van belang als je bedenkt dat het vertrouwen in de politie en overheid in deze wijken al jaren aan het afbrokkelen is. Bij veel jongeren is dat vertrouwen al volledig verdwenen. Dat is desastreus voor de toekomst van deze burgers en de wijken waarin zij leven. Generaties groeien op in een klimaat waarin geweld, discriminatie en uitsluiting aan de orde van de dag zijn. Met als gevolg: radicalisering, een uitvlucht zoeken in criminaliteit en polarisatie.

Tientallen jongeren hebben ons te kennen gegeven dat zij er geen enkel vertrouwen in hebben dat er iets gaat veranderen en zijn totaal gedesillusioneerd. Dat zijn de burgers van de toekomst: Nederlandse jongeren van allochtone afkomst die de overheid de rug toekeren en die de politie als vijand zien. En zo blijven twee werelden volledig langs elkaar heen voortleven: de blanke elite en middenklasse en de allochtone burgers in de achterstandswijken die weggezet worden als overlastgevend, crimineel en kansarm.

Dat verlies aan vertrouwen zien wij ook terug bij de minder kansrijken onder de autochtone Hagenaars. De radicalisering als uitvlucht kanaliseert zich in een stem op de PVV. Weg met de islamisering en weg met de concentratie van allochtonen. Dat lijkt voor velen de oplossing voor alle problemen. De politie kan wat hen betreft niet hard genoeg optreden.

Het gemeentebestuur worstelt met dit dilemma en de politie mag het oplossen met de harde hand. Een onmogelijke opgave.

Armste wijk van Nederland

De Schilderswijk is op dit moment de armste wijk van Nederland en staat bovenaan de lijst van dichtstbevolkte gebieden in Nederland. Met maar liefst 110 verschillende nationaliteiten en 23.500 inwoners per vierkante kilometer. Dat is bijna vijftig keer zoveel als het landelijke gemiddelde. In een dergelijk gebied kan het niet zo zijn dat er basisteams met agenten rondlopen die „erop los timmeren”, om de woorden van de voormalige Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer te gebruiken. Hoe onnadenkender de politie een situatie instapt hoe groter de kans dat het misgaat, blijkt uit onderzoek van Otto Adang.

Het lijkt erop dat het vijandige politieke en sociale klimaat jegens allochtonen een vrijbrief is geworden voor agenten om te pas en te onpas de bewoners van de Schilderwijk te schofferen, te intimideren en desnoods te mishandelen. Want het zero tolerance beleid van de gemeente, dat richt zich vooral tegen allochtonen. (Inter)nationale rapporten bevestigen dit beeld.

Zo publiceerde de Nationale Ombudsman afgelopen zomer het rapport over ‘verantwoord politiegeweld’. Verder heeft de Commissie tegen Racisme en Intolerantie (ECRI) van de Raad van Europa in het derde rapport van het afgelopen jaar gesteld dat Nederland hoog scoort op racisme in Europa. Amnesty International kwam met twee kritische rapporten over etnisch profileren en schendingen van mensenrechten. Deze rapporten in ogenschouw nemend kan dit verschijnsel niet ontkend worden. Dit laat diepgaande sporen na in de maatschappij.

Hoe kunnen we het tij keren? Door te erkennen dat het anders moet, door te investeren in een cultuurverandering binnen de politie, maar zeker ook in andere sectoren (zorg en onderwijs). Door het instellen van wijkteams die afgestemd zijn op de samenstelling van de wijken. Door het tegengaan van etnisch profileren door middel van instrumenten die in andere landen effectief zijn gebleken.

En last but not least: door te blijven communiceren met de bewoners en hun kant van het verhaal te horen. Wij willen graag hieraan bijdragen.