Sjoemelaars zetten Duitsers aan het denken over belastingmoraal

Alleen rijke Grieken tillen de fiscus, dachten veel Duitsers. Nu wordt de ene na de andere prominent ontmaskerd.

Tot nu toe vier talkshows op tv, gisteravond met minister van Financiën Wolfgang Schäuble (CDU), alle tv-journaals, kranten en tijdschriften, kortom heel Duitsland praat over een kwestie: belastingontduiking.

Nieuw aan de huidige golf van afgrijzen, opwinding en verbijstering is dat onder de ‘promi’s’, ofwel Bekende Duitsers, die sinds twee weken tegen de lamp zijn gelopen wegens belastingfraude velen behoren tot de moralistische voorhoede van het land. Gevolg: een koortsachtig zelfonderzoek. Artikelen over ‘hoe schuldig we zelf zijn aan belastingontduiking’. Radiocommentatoren vragen retorisch „of we niet allemaal liever onze werkster zwart betalen”.

Het weekblad Der Spiegel had gisteren een omslagverhaal over „de duizend trucs waarmee onze ‘promi’s’ de staat geld afhandig maken”. Eerder vorige week maakte een columnist gehakt van de „belastingpuriteinen die een kleinburgerlijke belastingmoraal willen invoeren”. In de zondagseditie van de chique ochtendkrant Frankfurter Allgemeine Zeitung stond gisteren een filippica tegen de bemoeizucht van de fiscus. Ondertussen wil echter de sociaal-democratische SPD snel af van de regels van belastingamnestie die straffeloosheid garanderen als de belastingontduiker zichzelf aangeeft voordat hij is ontdekt door de fiscus.

Superrijke Grieken

Belastingontduiking was tot voor kort iets waarvan Duitse media vooral superrijke Grieken beschuldigden. Terwijl de Duitse belastingbetaler moest opdraaien voor de bodemloze put die de Griekse staatsbegroting was geworden, stalden de rijkste Grieken hun miljarden veilig in Zwitserland, zo was de teneur.

Tot het vaste refrein van bondskanselier Angela Merkel (CDU) en minister Schäuble bij het berispen van Europese schuldenlanden behoort dan ook altijd een lesje over een gezonde belastingmoraal.

In eigen land was hooguit bekend dat sommige ‘grootverdieners’ die verbonden zijn aan de regerende christen-democratische zusterpartijen CDU en CSU slordig omspringen met de fiscus. Zo staat volgende maand de FC Bayern-prominent Uli Hoeness voor de rechter. De miljonair, vriend van de Beierse CSU-leider Horst Seehofer, bekende vorig jaar dat hij miljoenen had geparkeerd in Zwitserland. Kranten spraken er schande van dat het raad van toezicht van de Beierse topclub, onder wie de bazen van Audi, Volkswagen, Deutsche Telekom en Adidas, Hoeness als hun voorzitter handhaafden. Dat was „een slecht signaal voor de belastingmoraal”.

Dat die moraal op zijn minst dubbel is, wordt nu dus onderstreept door malversaties van vooraanstaande Duitsers, die soms decennialang de samenleving de maat hebben genomen. Dat inzicht begon door te dringen toen op 22 januari de Hamburgse rechter Theo Sommer (83), voormalig uitgever van het kwaliteitsweekblad Die Zeit, veroordeelde tot anderhalf jaar voorwaardelijke gevangenisstraf en een geldboete van 20.000 euro omdat hij tussen 2005 en 2011 geen belasting had betaald over een bedrag van 670.000 euro. Als excuus voerde Sommer aan dat hij nooit geld verstopt had op een Zwitserse rekening. „Ik ben geen Uli Hoeness!” Hij was gewoon was vergeten te betalen omdat hij het zo druk had met zijn werk.

Na Sommer volgde vorige week de in Duitsland beroemde feministe Alice Schwarzer, oprichtster van het tijdschrift Emma. Nadat was uitgelekt dat ze eind vorig jaar een schikking had getroffen met de fiscus ter waarde van tweehonderd duizend euro over Zwitserse rekeningen die zij sinds de jaren tachtig had aangelegd, verweerde zij zich op haar eigen website. Het verhaal klopte, maar de zaak was geregeld met de fiscus, en ging verder eigenlijk niemand aan, schreef Schwarzer. Dit weekeinde maakte het OM bekend dat alsnog vervolging is ingesteld om te controleren of de belastingkwestie van Schwarzer werkelijk uit de wereld is.

Daarna volgde de Berlijnse staatssecretaris voor Cultuur, André Schmitz. Juist het feit dat hij van de SPD is en dicht staat bij burgemeester Klaus Wowereit van Berlijn, veroorzaakte reuring, vooral ook in partijgelederen. Daar werd gesproken van „verraad aan de kleine man”.

Maar al snel gingen de schijnwerpers alweer naar de volgende sjoemelende Belangrijke Duitser: Helmut Linssen, voorheen minister van Financiën van Noordrijn-Westfalen en nog altijd penningmeester van de regeringspartij CDU. Hij had ruim vierhonderdduizend euro via een Luxemburgse bankrekening weggesluisd naar rekeningen in de Bahama’s en Panama. Hij ontkent overigens in alle toonaarden dat hij iets onfatsoenlijks heeft gedaan. Het was geld van zijn ouders waarover al belasting was betaald. „Ik deed het om mijn moeder een plezier te doen,” zei Linssen aanvankelijk tegen de media. Hij heeft inmiddels laten weten dat hij zal terugtreden als penningmeester van de CDU. Gisteren volgden nog onthullingen over een stervoetballer, die ontkent, en een cultuurpaus.

Voorlopig zal het nog wel even doorgaan, zo verwachtten de gasten van de talkshow Günther Jauch gisteren. Opmerkelijk mild was in dat programma overigens minister Wolfgang Schäuble. Hij wil niet ingaan op de eis van de SPD om de belastingamnestie af te schaffen. Hooguit wil hij de regels wat aanscherpen. Maar over de prominente belastingontduikers zei hij, dat hij „medelijden” met hen had. „Zij hebben een misdrijf gepleegd en daarvoor worden zij bestraft. Daarbij zou het moeten blijven. Ze verdienen het niet ook nog te worden bespot.”