‘Nederlanders zoeken massaal naar werk in het buitenland’

Metro, NOS en NRC, vorige week
Metro, NOS en NRC, vorige week

De aanleiding

„Nederlanders zoeken massaal naar werk in het buitenland”, schreef De Telegraaf maandag een week geleden. „In 2011 zochten nog maar 4.000 mensen naar een baan buiten Nederland, inmiddels staat de teller op 47.000.” Het bericht werd overgenomen door verschillende media. Staan we aan het begin van, zoals een internetreageerder het formuleerde, een „kennisuittocht naar een zekerder bestaan”? „BUITENLAND VREEST TSUNAMI NEDERLANDERS!” schreef iemand anders. Is de onrust terecht? Zijn wij, na bijvoorbeeld de Spanjaarden en de Grieken, het volgende volk dat in groten getale een instortende economie ontvlucht en op zoek gaat naar een fortuinrijk leven over de grens?

Waar is het op gebaseerd?

De Telegraaf heeft de cijfers – 4.000 Nederlanders die naar werk in het buitenland zochten in 2011, versus 47.000 in 2014 – van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) te horen gekregen. Hubert Heutink van het UWV wordt geciteerd : „Het aantal [Nederlanders dat werk zoekt in het buitenland] neemt in rap tempo toe, per maand komen er zo een 1.500 personen bij.”

En, klopt het?

We bellen met het UWV, waar Heutinks collega Azarja Gutter de telefoon opneemt. „De Telegraaf heeft het mooier gebracht dan het is”, zegt hij als we hem vragen naar de cijfers in het krantenbericht. Mooier? Gutter bedoelt dat het genuanceerder ligt. En dat zegt Heutink ook als we hem te spreken krijgen.

Sinds begin 2012 kunnen werkzoekenden via de website van het UWV, in hun digitale ‘werkmap’, aangeven dat ze „interesse hebben in werk in het buitenland” door dat aan te vinken. Vóór 2012 ging dat anders. Werkzoekenden hadden toen een persoonlijk intake-gesprek met een werkcoach waarin kon worden bepaald of er interesse was in werken in het buitenland. Heutink: „Maar het kwam voor dat een werkcoach helemaal niet vroeg of de werkzoekende in het buitenland wilde werken.” De grote stijging van belangstellenden sinds 2011 kan dus het gevolg zijn van de verandering inde manier van registreren. Heutink: „Je kunt de gegevens van voor 2011 niet goed met die van nu vergelijken.”

Zijn Nederlanders dus ongeïnteresseerd als het gaat om werken over de grens? Dat nu ook weer niet. Op Eures, een Europees portaal voor beroepsmobiliteit en een samenwerkingsverband tussen Europese UWV’s, schrijven zich iedere maand 1.500 Nederlanders in die daarmee aangeven te willen werken in het buitenland. Onder die 1.500 geïnteresseerden vallen mensen die bij het UWV hebben aangevinkt dat ze in het buitenland willen werken, en mensen die zich via een andere weg hebben aangemeld. Voor dit getal geldt ook: of het aantal inschrijvers sinds 2011 massaal is gestegen, kan niet worden gezegd door de veranderingen in de manier van registreren.

Afgelopen zomer sprak het UWV met regiomanagers. Gutter: „ We hebben toen gevraagd: hoe zit het bij jullie, zien jullie een toename in interesse van mensen als het gaat om werken in het buitenland? Veel regiomanagers constateerden dat inderdaad.”

„Het punt is”, zegt Gutter, „dat het niet heel goed wordt bijgehouden.”

Wat tot slot genoemd moet worden, is dat niet iedere Nederlander die naar werk zoekt in het buitenland bij het UWV staat geregistreerd. Je kunt immers ook op eigen houtje, zonder je te registreren bij het UWV, naar werk zoeken. Maar over die werkzoekenden bestaan geen (betrouwbare) gegevens.

Het CBS houdt bij hoeveel mensen er jaarlijks emigreren. In 2012 waren dat er 144.175 tegenover 133.194 in 2011 en 121.351 in 2010. Maar dat zijn niet per se werkemigranten en het zegt ook niets over de ‘ zoektocht’ naar werk in het buitenland, waar De Telegraaf over schreef.

Conclusie

„Nederlanders zoeken massaal naar werk in het buitenland”, schreef De Telegraaf vorige week. De krant baseerde het bericht op gegevens van het UWV. Maar, zegt het UWV, door een verandering in de manier van registreren zijn de cijfers van nu niet goed te vergelijken met die van 2011. We beoordelen de stelling daarom als ongefundeerd.