Zwitserland stemt over quota migranten - kan relatie EU schaden

Een vrouw loopt langs een 'ja' en een 'nee'-poster over het referendum.
Een vrouw loopt langs een 'ja' en een 'nee'-poster over het referendum. Foto Reuters / Denis Balibouse

Vandaag wordt in Zwitserland een referendum gehouden over de vraag of er weer quota voor immigranten moeten komen. Het kan de band met de EU ernstig schaden, aangezien de quota in strijd zijn met de afspraken met de EU.

Zwitserland heeft nu 8 miljoen inwoners. 23 procent van hen is niet in Zwitserland geboren. Elk jaar groeit de bevolking met 80.000 mensen, van wie driekwart EU-burgers. Als Zwitserland weer quota op het aantal immigranten instelt, zet het zijn toegang tot de Europese interne markt op het spel, legde onze correspondent Caroline de Gruyter deze week in Handelsblad uit (€):

“Het land is ingesloten door EU-landen, maar is zelf geen lid. Daarom heeft het sinds 2002 bilaterale verdragen met de EU waarbij Zwitserse bedrijven vrij mogen opereren in de EU. Dat legt ze geen windeieren: de EU is hun grootste handelspartner. Vorig jaar verkochten ze er voor 97 miljard euro aan producten. In ruil moet Zwitserland wel de grondregels aanvaarden, waaronder vrij personenverkeer. In de verdragen staat een ‘guillotinebepaling’: als één partij één afspraak opzegt, kan de andere partij alle andere afspraken opschorten.”

‘kloof tussen voor- en tegenstanders slinkt snel’

Veel linkse en liberale Zwitsers kunnen ditmaal enige sympathie opbrengen voor de rechts-populistische Zwitserse Volkspartij (SVP) die dit referendum aanzwengelde, aldus De Gruyter.

“Zwitserland heeft afgelopen jaren alles gedaan om met lage belastingtarieven buitenlandse bedrijven en hoogopgeleide immigranten te trekken. Maar nu deze immigratie in sommige kantons het landschap en het leven drastisch verandert, krijgen veel Zwitsers het benauwd. Volgens GfS Bern Survey steunt 43 procent van de bevolking quota. 50 procent is tegen, de rest weet het nog niet. Velen voorspellen dat de quota het niet gaan halen: bij alle referenda over immigratie in het verleden hadden economische overwegingen uiteindelijk de overhand. Maar de kloof tussen voor- en tegenstanders slinkt snel: twee weken geleden was de stand nog 37 procent vóór en 55 procent tegen.”

Als de Zwitsers vóór quota stemmen, zullen de 28 EU-lidstaten waarschijnlijk met een krachtige respons komen. Ook Groot-Brittannië wil immigratie namelijk beperken. De Gruyter:

“Als je buitenstaanders als Zwitserland toestaat de spelregels te negeren, moet je het de Britten (en anderen) ook toestaan. Dat ondergraaft de interne markt.”