Verhalen over verlies vormen kunst

Kamagurka en David Bade zoeken invloed publiek bij kunstwerk in Cobra Museum.

Foto’s Matthijs Immink

Verlies kan ook winst opleveren. Dat is het uitgangspunt van een ongeveer honderd vierkante meter groot Monument voor het Verlies, dat de Vlaamse kunstenaar Kamagurka en zijn Nederlandse collega David Bade deze zondag, 9 februari, gaan maken in het Cobra Museum in Amstelveen. Het publiek kan de schepping, die tot Valentijnsdag gaat duren, van dag tot dag volgen. Het Monument blijft tot 16 maart te zien.

De kunstenaars, die zich voor de gelegenheid KamaBade noemen, werken met verf op reusachtige doeken, en gebruiken ook afgedankte spullen die ze opsnorden op een vuilnisbelt en bij een kringloopwinkel in Amstelveen, zoals een oude stretcher. Inspiratie voor het Monument voor het Verlies putten de kunstenaars uit gesprekken met tientallen mensen die ze afgelopen week op straat, in bejaardenhuizen en in sport- en winkelcentra spraken. „Normaal werk je als kunstenaar alleen en reflecteer je zelf”, zegt David Bade. „We willen nu mensen erbij betrekken door hun te vragen naar hun ervaringen met verlies.” „En de winst die dat ook weer op kan leveren”, vult Kamagurka aan.

Ze hebben daartoe, gekleed als ambulancebroeders, de afgelopen dagen Amstelveen en omgeving afgekamd in een gehuurde ambulance – de ‘mobiele verliespost’. Zo ondervroegen ze passanten in het stadshart van Amstelveen. Een jonge vrouw was net haar baan kwijt – maar hoopte al weer op een nieuwe, leukere baan. Een jonge Ghanees had net 35 euro bij het gamen verloren – maar hij had al weer 10 euro teruggewonnen. Een oud-piloot, al tientallen jaren met pensioen, vertelde over hoe hij wel eens bang was geweest neer te storten – maar wilde er niet te veel over kwijt.

„Meestal gaat het over de dood, over verlies van familieleden en vrienden”, zegt Bade. Zoals in een Amstelveens bejaardenhuis, waar het kunstenaarsduo een lang gesprek met drie dames had, de oudste 94. Zij weigerde te spreken over verlies in verband met oud worden: „Oud worden gaat over bewaren en koesteren en niet over verlies.”

Een andere ondervraagde bleek een jonge Jehova’s getuige, die ook niet van verlies wilde spreken. in verband met haar geloof. „Geloof is de ultieme anti-verliesmachine”, vat Kamagurka zijn bevindingen samen.

Net zoals het publiek nadrukkelijk bijdraagt aan de inspiratie voor het Monument voor het Verlies, zo wordt het publiek ook nadrukkelijk uitgenodigd zich te bemoeien met de totstandkoming van het grote kunstwerk in een grote witte ruimte in het Cobra Museum. Beide kunstenaars hebben voor elke dag al ‘experts’ uitgenodigd om commentaar op het schilderen te geven: zo komen tv-persoonlijkheid Jan Mulder, de Vlaamse theatermaker Pol Dehert en NRC-kunstcritica Joyce Roodnat langs om het scheppingsproces te beïnvloeden met hun commentaren. „We moeten eigenlijk ook een voetbaldoel op de muur schilderen, dat gaat ook over winst en verlies”, zegt Bade.

Kamagurka (Luc Zeebroek, Nieuwpoort, 1956) en David Bade (Willemstad, 1970) kennen elkaar sinds ze in 2002 tegelijk voor het eerst in het Stedelijk Museum in Amsterdam exposeerden. Cartoonist Kamagurka richt zich sindsdien meer op kunst, Bade is succesvol beeldhouwer en tekenaar. Beiden zijn onorthodoxe, maatschappelijk georiënteerde kunstenaars: zo richtte Bade op zijn geboorte-eiland Curaçao een instituut op waar jonge eilandbewoners zich op kunst kunnen oriënteren, het Instituto Buena Bista. Veel van hen stromen daarna door naar Nederlandse kunstinstellingen. In 2012 werkten Kamagurka en Bade al samen in Brugge: „Dat ging goed, vandaar deze actie in het Cobra Museum”, aldus Kamagurka.