Opinie

Streng

In een nieuwsbericht las ik dat Beatrix per direct op Drakensteyn gaat wonen. Per direct! Het klinkt streng. Als of ze iets heel stouts had gedaan en nu per direct, jongedame, naar Drakensteyn moet. En wel subiet. Anders zwaait er wat.

Subiet is misschien wel het beste strenge woord. In Nederland is het zo grotesk streng dat niemand het meer gebruikt. In Vlaanderen is het daarentegen een gewoon woord dat niets met strengheid te maken heeft. De spraakverwarringen die dat oplevert; ik kan ervan genieten.

„Ik zal de formulieren subiet naar u opsturen.”

„Nou, relax, zo belangrijk is het nou ook weer niet.”

„?”

Strenge woorden: ze zijn voornamelijk voorbehouden aan mensen die op scholen en kantoren werken. Op kantoren wordt er nog wel eens gesproken over ‘per ommegaande’, wat in e-mailtijden nergens meer op slaat, maar wel heel kordaat klinkt. „In de hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben”: het zal wel een nuttige zin zijn, maar voor mij klinkt er soort wrevel in door. „U had dit al lang moeten weten, maar ik heb het nog maar weer eens opgeschreven en misschien bent u dan nu eindelijk wel voldoende geïnformeerd.”

Op scholen heerst meer meligheid. Dat kan ook niet anders. Hoe kun je anders overleven met acht uur per dag een kudde pubers om je heen? Dus dan gaan leraren dingen zeggen als: „Zo, jij hebt zeker zin in een reisje naar de rector?” Of: „Eén enkeltje rectorskamer voor meneer.” Ik denk dat het ook minstens twintig jaar geleden is geweest dat iemand „en wel nu” tegen me zei. Op een bepaald moment kan dat gewoon niet meer.

Hetzelfde geldt voor „rechtsomkeert”. Tenzij je in het leger gaat, ben je op een bepaald moment van zulk soort taal verlost. Ergens ook wel weer jammer. Ik herinner me een leraar die blijkbaar zo aan het eind van zijn Latijn was, dat hij een leerling toebeet: „En haal die smoel van je grijns af.” (zie figuur 1)