Lastminutesucces in je werk

We zijn dol op last minute. Op het laatste moment een vliegreis boeken, voor weinig. Of een stoommaaltijd à la minute, nog gezond ook. Ook op het gebied van werk en loopbaan hopen velen dat er zoiets bestaat als lastminutesucces.

Recentelijk moest ik voor een tv-programma in dit onderwerp duiken. Bestaat zoiets? Zijn er bewezen trucs waarmee je op het laatste moment boven jezelf kunt uitstijgen, als je voor een bijzondere uitdaging staat? Het antwoord is: „Ja... Maar...”

Ja... Je kunt jezelf heel snel een duwtje in de rug geven als je moet presteren. Vijf tips die leuke effecten laten zien.

1) Suiker. Voor de meeste prestaties is het belangrijk dat je bloedsuikerspiegel hoog genoeg is. Dat geldt niet alleen voor fysieke prestaties, maar ook voor werkzaamheden waarbij wilskracht, concentratie en intelligentie nodig zijn. Dus, drink of eet iets met suiker, frisdrank, snoep of een appel, een paar minuten voor je moet presteren.

2) Lichaamshouding. Met je lichaamstaal communiceer je niet alleen aan je omgeving, maar ook aan jezelf. Onderzoeker Amy Cuddy stelde vast dat twee minuten in een strijdbare houding staan, waarbij je je langer en breder maakt dan je bent, leidt tot minder cortisol en meer testosteron in je bloedbaan. Gevolg: je bent minder nerveus en durft meer.

3) Denken. Beelden en verhalen in ons hoofd kunnen helpen als we moeten presteren. Allerlei dingen werken. Terugdenken aan een goede prestatie uit het verleden geeft zelfvertrouwen. Maar ook anticiperen op de spijt die je zult voelen als je nu opgeeft, helpt om door te zetten. Wat ook werkt: denken aan de mensen die je trots wilt maken. Experimenten hebben aangetoond dat studenten hierdoor bijvoorbeeld beter scoren op tentamens.

4) Muziek. Sportpsychologen doen al jarenlang onderzoek naar de effecten van muziek op prestaties. Heel kort samengevat: als je luistert naar snelle, motiverende muziek die je zelf leuk vindt, heeft dat een positief effect op je motivatie, je uithoudingsvermogen en het leidt je af van gedachten aan vermoeidheid en pijn.

5) Praten. Tegen jezelf praten helpt ook. Zolang het maar gaat om optimistische en tegelijk realistische ‘self talk’. Tegen jezelf roepen dat je een tijger bent, terwijl je dat niet gelooft, heeft juist een ondermijnend effect. Maar jezelf hardop, of in je hoofd, instrueren voor of tijdens een belangrijke taak, helpt je om een betere prestatie te leveren.

Maar... Er kleven ook nadelen aan dergelijke lastminutefoefjes. Laat ik het bij drie stuks houden.

A) Je haalt hooguit uit jezelf wat er inzit. Wat je niet bewust hebt voorbereid of onbewust hebt getraind, komt er ook met deze tips niet uit. Dit soort trucs beschermt je dus hooguit enigszins tegen onderpresteren.

B) Voor je het weet, beland je in sektarische kringen. Heel wat psychologische kwakzalverij draait namelijk om ‘snelle’ trucs. Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) bijvoorbeeld. Het lastige is altijd dat sommige claims uit deze kringen kloppen (NLP’ers zijn ook gek op lichaamstaal), maar de meeste niet.

C) Als je te veel gaat vertrouwen op de laatste minuut, versterk je daarmee je eigen uitstelneigingen. Bovendien weten andere mensen heel goed waar je mee bezig bent als ze je vlak voor een belangrijke vergadering een appel zien eten, rechtop zien staan, met beukende muziek op je iPod-oortjes. Daar heb je weer zo’n fijne collega die zich niet genoeg heeft voorbereid.