Laat het los, al die verzekeringen

Nederlanders hebben weinig met rampen te maken, toch zijn velen oververzekerd. Het loont om die berg verzekeringen eens uit te pluizen.

Illustratie XF&M

Onlangs ben ik eens in mijn archiefkast gedoken. Ben ik, net als veel Nederlanders, oververzekerd? Heb ik verzekeringen die ik eigenlijk niet nodig heb? Heb ik dubbele verzekeringen? Ik had geen idee. Net als zoveel Nederlanders.

Het bleek mee te vallen. Mijn verzekeringen zijn ondergebracht bij één verzekeraar, wat de kans op dubbele verzekeringen al een stuk kleiner maakt – maar als nadeel heeft dat ik elders misschien wel goedkoper uit zou zijn.

Bovendien bleek ik alleen verzekerd tegen rampen: een opstal- en inboedelverzekering, een levensverzekering, een WA-verzekering en een verplichte verzekering tegen ziektekosten.

Alleen die tandartsverzekering is een twijfelgevalletje. Zou ik die halfjaarlijkse controle, die mondhygiëniste en dat ene gaatje per tien jaar niet zelf kunnen betalen? En die zeven jaar oude tweedehandsauto, die kan natuurlijk ook wel uit de allrisk verzekering. En die doorlopende reisverzekering? Hoe vaak kom ik eigenlijk in het buitenland? Alles bij elkaar zou ik toch wel zo’n 50 euro per maand kunnen besparen.

Met mijn redelijk afgewogen verzekeringspakket ben ik geen doorsnee-Nederlander. Want Nederland behoort, samen met onder meer het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland, tot de best verzekerde naties ter wereld. „Nederlanders gaan nogal emotioneel met verzekeringen om”, zegt Erik Hordijk, directeur van verzekerings-site.nl. „Hoe meer, hoe beter, denken we vaak. Daarin zijn we lekker calvinistisch: veel sparen, veiligheid, risicomijdend.”

En net zoals veel Nederlanders niet weten hoeveel pensioen ze kunnen verwachten na hun 67ste, zo kijken velen niet naar hun polissen. „We houden er niet van om over te stappen”, aldus Hordijk. „Je weet maar nooit wat de risico’s zijn van zo’n nieuwe polis.”

„Verzekeren zit in onze genen”, volgens Peter Wakker, hoogleraar risicogedrag aan de Erasmus Universiteit. Ten eerste komt dat doordat Nederland „een goed georganiseerd en betrouwbaar land” is, zegt Wakker. „Dat is een vereiste voor verzekeringen, want je vertrouwt je geld toe aan anderen. Wat ook meespeelt, is dat Nederland weinig risico’s kent als overstromingen, orkanen en oorlogen. We zijn dus niet gewend aan rampen. Was dat wel zo, dan zou niemand het in zijn hoofd halen om zoiets kleins als zijn fiets te verzekeren. Dan hadden we belangrijker zaken om ons druk over te maken.” Verder heeft Nederland een lange traditie van verzekeren, vervolgt de hoogleraar. „De 17de-eeuwse wiskundige Christiaan Huygens schreef al een boek over premieberekening.”

Collectief oververzekerd

Nederland lijdt aan collectieve verliesangst, is de mening van Wakker. „Dat is een universele angst, maar in Nederland reageren we daar sterk op door ons zeer goed te verzekeren.” Te goed, vindt hij. Zelf heeft hij „een minimumpakket”. Erik Hordijk van verzekeringssite.nl ook. „Ik heb geen tandartsverzekering, geen telefoonverzekering, alleen het hoogst noodzakelijke.” Wakker: „Ik sluit nooit een annuleringsverzekering af. Verandert je leven als je een paar duizend euro kwijt bent omdat je reis naar Azië niet doorgaat?”

Beiden hanteren als vuistregel: alle risico’s die je zelf wilt en/of kunt dragen, hoef je niet te verzekeren. Alleen rampen die ook financieel je leven veranderen, zoals een afgebrand huis of het overlijden van de enige kostwinner in een huishouden, moet je afdekken.

Dat Nederland collectief oververzekerd is, is „voor een deel een mythe”, vindt woordvoerder Rudi Buis van het Verbond van Verzekeraars. „Ik zie verzekeren als het afdekken van risico’s die je niet kunt of wilt dragen. Dat kun je nooit generaliseren, voor iedereen ligt dat anders.”

Zijn advies luidt: bekijk elk jaar je polissen en bedenk of je situatie is veranderd. Ben je verhuisd? Heb je een partner gekregen, of een kind? Ben je meer gaan verdienen? Stem daar je verzekeringen op af. „Een complete babyuitrusting kan betekenen dat je inboedelverzekering te laag is geworden.”

Wat we wel eens vergeten, is dat we ook onderverzekerd kunnen zijn, zegt Buis. „Denk aan het jonge stel dat zijn huis inricht met de meubels van oom Willem en de koelkast van oma. Als hun inkomen stijgt, kopen ze nieuwe spullen, maar ze vergeten vaak hun inboedelverzekering daarop af te stemmen.” Volgens Buis denken verzekeraars vaak mee met hun klanten. „Zo bellen ze bijvoorbeeld als ze zien dat je auto ouder is dan zoveel jaar. Of je niet naar een goedkopere verzekering wilt.”

We verspillen in Nederland zo veel aan verzekeringen dat de welvaart zou stijgen als we allemaal eens kritisch naar onze polissen zouden kijken, beweert hoogleraar Wakker. Zijn inschatting is dat elke volwassene in Nederland per jaar 550 euro kan bezuinigen op zijn verzekeringen – dat komt aardig overeen met die geschatte 50 euro per maand voor de tandarts-, auto- en reisverzekering waar ik voor mezelf vraagtekens bij had gezet.

Erik Hordijk van verzekeringssite.nl schat dat in Nederland jaarlijks 1 miljard euro kan worden bezuinigd op dubbele en minder nuttige verzekeringen. Buis van het Verbond van Verzekeraars: „Dubbele dekkingen heb je soms bij reisverzekeringen en soms bij pechhulp. In premiesommen is het echter nihil.”

Paaltje

Maak liever een spaarpot, luidt het advies van Hordijk en Wakker. „Als je een paar tientjes per maand spaart, heb je vrij snel een leuk spaarpotje dat je kunt besteden aan welke tegenvaller je maar wilt”, zegt Wakker. „En dan betaal je ook niet voor de winst en kosten van de verzekeringsmaatschappij.”

Voordat Nederlanders zich substantieel minder gaan verzekeren, zijn we wel een generatie verder, voorspelt Hordijk van verzekeringssite.nl. „Je ziet heel langzaam verandering en verzekeraars spelen daarop in met nieuwe producten. Zoals de buitenhuisdekking bij de inboedelverzekering, voor als je je laptop op straat kapot laat vallen. Of de no-claimbeschermer bij de autoverzekering, voor mensen die een no-claim hebben opgebouwd maar toch bovengemiddeld vaak tegen een paaltje rijden.”

Heeft de crisis niets veranderd aan onze drang om alles wat los en vast zit te verzekeren? De verzekeraars zien weinig verschillen. „Er worden nauwelijks verzekeringen opgezegd. Wel shoppen mensen meer langs verzekeraars”, aldus Buis. Hordijk signaleert een daling van het aantal aanvullende ziektekostenverzekeringen, „al vlakt die nu al weer af”. Wel wordt volgens hem in een crisis meer gedeclareerd: „Mensen gaan sneller op zoek naar mogelijkheden om wat geld terug te krijgen.”

Ook hoogleraar Wakker ziet weinig verschil: „Je zou kunnen zeggen dat de crisis ons zo bang heeft gemaakt dat we ons nóg beter verzekeren. Ik zeg: zet één keer in je leven die knop om en neem wat meer risico.”