kort

Record

Gletsjer schuift bijna 50 meter per dag

De snelste gletsjer ter wereld, de Jakobshavn-gletsjer in Groenland, is de afgelopen jaren opnieuw versneld (The Cryosphere, 3 februari). Amerikaanse en Duitse onderzoekers hebben dat afgeleid uit opnamen van de Duitse radarsatelliet TerraSAR-X. Hiermee werd in de zomer van 2012 een topsnelheid van ruim 17 kilometer per jaar gemeten, ofwel ruim 46 meter per dag. In de winter was de snelheid een stuk geringer, maar de gemiddelde snelheid in 2012 was altijd nog drie maal zo hoog als die in de jaren negentig. De oorzaak van de versnelling wordt gezocht in het feit dat het ijsfront van de gletsjer door opwarming dunner is geworden en zich tevens boven een dieper deel van de fjord bevindt. Het front ondervindt minder weerstand van de rotsbodem en gaat gemakkelijker drijven, waardoor de gletsjer minder tegendruk ondervindt en sneller gaat schuiven.

Virologie

Hoe hiv de darm binnendringt

Betrapt! Amerikaanse onderzoekers hebben op elektronenmicroscopische foto’s vastgelegd hoe hiv het lichaam binnendringt via de darmen. Ze deden dat met darmweefsel van gehumaniseerde muizen, schrijven zij in het blad PLOS Pathogens. Het virus verzamelt zich voornamelijk in de zogeheten crypten, minuscule putjes in de darmwand. Daar drongen zij darmcellen binnen, vermenigvuldigden zich en kwamen in min of meer gelijktijdige uitbarstingen weer vrij. De nieuwe lading virus kwam daarbij ook in de ruimte tussen de cellen en drong zo dieper en dieper het weefsel in, waarbij het ook de cellen van het lymfestelsel rond de darm kon binnendringen. Dit onderzoek aan intact darmweefsel levert meer inzicht in het infectiescenario dan gebruikelijke studies met gekweekte cellen.

Builenpest

Roemenen en Roma hebben zelfde afweer

De afweersystemen van Roemenen en Roma hebben zich op dezelfde manier aangepast aan de dodelijke pestbacterie. Een onderzoeksteam vond bij Roma en Roemenen veranderingen in dezelfde groep afweergenen (Proceedings of the National Academy of Sciences). De builenpest roeide in de 14de eeuw de halve Europese bevolking uit. De Roma hadden zich al in de 11de eeuw in Europa gevestigd, vanuit Noord-India. De 14de-eeuwse pestepidemie ging aan India voorbij; daarom bezitten de huidige bewoners van Noord-India de genveranderingen niet. De onderzoekers denken dat dragers van bepaalde varianten van deze genen minder gevoelig waren voor de pest – bij Roma én Roemenen. Deze genen blijken inderdaad betrokken bij het herkennen van de pestbacterie.