‘Gewoon aankloppen en vijf keer bij dezelfde kiezer langs’

Inspirator van Obama te gast bij D66.

„Ik was een geweldige kandidaat om de boel lekker op te schudden, maar niet zo’n geweldige kandidaat om president te worden.”

Tien jaar geleden deed de Democratische politicus Howard Dean een gooi naar het Amerikaanse presidentschap. Het mislukte: na een epische schreeuwpartij bij de voorverkiezingen in Iowa was zijn kandidatuur snel ten einde. Maar zijn campagne zou van blijvende invloed zijn. Als eerste presidentskandidaat wist hij met succes het internet aan te wenden voor fondsenwerving: tientallen miljoenen haalde hij binnen via giften van kleine donoren. Zijn model zou vier jaar later door de Obama-campagne worden overgenomen en geperfectioneerd – het resultaat is bekend.

Sindsdien reist Dean de wereld rond als propagandist van grassroots campaigning: grote groepen vrijwilligers die de deuren langsgaan om kiezers persoonlijk over te halen op hun partij te stemmen. Vandaag spreekt Dean op het partijcongres van D66 in Amsterdam. Met twee Nederlandse verkiezingen in de komende vier maanden – voor de gemeenteraden en het Europees Parlement – zal zijn boodschap aan de sociaal-liberalen zijn: get out the vote.

„Persoonlijk contact is essentieel”, zegt hij tijdens een gesprek in Amsterdam. „Je moet bij de mensen aankloppen! Ik begrijp dat je als partijleider niet iedere kiezer kunt spreken – zelfs niet in een relatief klein land als Nederland. Maar je moet een relatie opbouwen. In plaats van 100 vrijwilligers die in het weekend voor de verkiezingen bij 10.000 mensen aanbellen, heb je één student nodig die in zes maanden tijd vijf keer met dezelfde kiezer praat. Kiezers denken dan: normaal gesproken zou ik nooit op deze partij stemmen, maar deze persoon mag ik graag, hij heeft vijf uur voor me vrijgemaakt – ik ga toch op ze stemmen.”

Nederlandse campagnes zijn volledig gericht op televisie.

„Op tv krijg je een veel betere indruk van mensen dan in geschreven media. Dat werkt goed, maar het is niet genoeg. Als je denkt dat je je campagne alleen op televisie kunt voeren, loop je zestig jaar achter.”

In Nederland hebben we evenredige vertegenwoordiging, het maakt niet uit waar kiezers wonen. Waarom zou je dan langs al die deuren gaan?

„Ik zou alle parlementsleden een regio toewijzen. Eén Kamerlid krijgt de opdracht te zorgen dat iedereen in Utrecht weet wie hij is en bij hem terecht kan. Dat is heel effectief. Je hébt een persoonlijke band nodig. Eerst moet je kiezers vragen of ze overwegen op je te stemmen.

„Dan zijn er vijf mogelijke antwoorden. Absoluut; waarschijnlijk wel; weet ik niet; vermoedelijk niet; nooit en te nimmer. Die laatste categorie laat je zitten, maar met de andere vier ga je aan de slag.”

Voor zo’n deur-tot-deur-campagne heb je sloten vrijwilligers nodig. Nederlandse partijen kampen juist met sterk dalende ledenaantallen.

„Dan moet je mensen een reden geven politiek actief te worden. Heldere standpunten dus! D66 heeft een duidelijk politiek profiel: pro-Europees, pro-bedrijfsleven, pro-duurzaamheid. Dat is bij lang niet alle partijen zo. Ik geloof in conviction politics: je zegt wat je vindt en wijkt daar niet van af. ”

In Nederland krijgen partijen, anders dan in de VS, hun geld voor het grootste deel uit overheidssubsidies. Wat vindt u daarvan?

„Houden zo! Ik zou nooit, nooit, het Amerikaanse systeem overnemen. Het is een ramp. Partijen zijn slaven geworden van de grote bedrijven. Je kunt een plafond invoeren van 500 euro per donatie, maar het beste zou zijn: helemaal geen giften. Kleine cheques kunnen grote cheques worden, want politici zullen altijd doen wat het beste voor hen is. ”

U heeft destijds geen gebruik gemaakt van overheidssubsidie.

„Mijn campagnegeld kwam van kleine donateurs, gewone mensen. Maar ik wist dat ik het uiteindelijk moest opnemen tegen de grote bedrijven, die honderden miljoenen aan de Republikeinen schenken.”

Hoe zit het met uw ambities voor de presidentsverkiezingen van 2016?

„Ik, tja… Het is ontzettend moeilijk om voor de tweede keer kandidaat te zijn. De eerste keer doe je het gewoon, je hebt geen idee waar je aan begint.” Lachend: „De tweede keer moet je eerst langs een psychiater. Ik sluit een kandidatuur niet uit, maar ik steun Hillary Clinton als ze ervoor gaat. Ze begrijpt wat het presidentschap inhoudt.”