Exen voor het leven

In het digitale tijdperk kom je nooit meer van je oude liefdes af. Overpeinzingen van een exen-verzamelaar.

tekst Maureen O’Connorillustratie Het Paradijs

Ik heb 700 Facebookvrienden, van wie ik er 36 als exen beschouw. Niet allemaal echte ex-vriendjes – in de elf jaar dat ik vriendjes heb, zijn er negen ‘echte’ geweest. Met anderen ben ik weleens uit geweest, wat met sommigen rampzalig verliep. Dan zijn er nog de onenightstands, de vakantieliefdes, de mannen die ik nooit heb aangeraakt maar met wie ik zo heb geflirt dat ze niet meer zomaar ‘vrienden’ zijn. Geen echte ‘ex-vriendjes’ maar toch een soort exen, want je hebt genoeg samen meegemaakt om even te schrikken als je een berichtje van ze krijgt, of hun naam in de social media ziet langskomen. Best vaak dus.

Vroeger kon je een ex ontlopen door te verhuizen. Nu is het moeilijker om totaal met iemand te breken – en dat wil je vaak ook niet. We storten ons gulzig op informatie over en van onze exen. De ex die alles op Facebook liket en die in je verjaardagslijstje opduikt. De ex wiens muzieksmaak je op Spotify tegenkomt. De ex wiens nieuwe vriendin je een vriendschapsverzoek stuurt. De ex die je terugwil en die je daarom volgt. De ex die je niet toevallig wilt tegenkomen en die je daarom volgt. De ex met wie het duidelijk slecht gaat nu het uit is (voel je je schuldig of juist trots?). De ex die je advies heeft opgevolgd, maar pas toen het uit was (ben je gefrustreerd of trots?). De ex wiens nieuwe partner sprekend op jou lijkt (voel je je gevleid of ongemakkelijk?). De ex wiens naam door de autocorrect-functie in je telefoon verschijnt (heb je het vaak over hem? Je woordherkenning suggereert van wel). De ex wiens nieuwe partner over hun seksleven blogt. De ex die nog steeds naaktfoto’s van je heeft. De ex die alle tags uit de foto’s uit jullie tijd heeft weggehaald.

Onenightstand

Mijn generatiegenoten en ik hebben veel exen – deels omdat we niet definitief verbintenissen aangaan en deels omdat je in het digitale tijdperk nooit definitief kunt breken.

Net als ‘een nummer draaien’ op een mobiele telefoon is ook de term ‘onenightstand’ een anachronisme. Zelfs als je maar één keer seks met iemand hebt, kom je hem toch steeds weer tegen: op Facebook, bij wederzijdse vrienden op Instagram of als hij whatsappt over een raar plekje op zijn piemel. Daar hadden oudere generaties nog geen woord voor, maar eigenlijk zijn dit ook relaties. Als je op Twitter kijkt voor het ochtendnieuws lees je over hun kater. Als je op je werk op Facebook zit, zie je hun nieuwe huis. Online ontvouwt het leven van je exen zich parallel aan het jouwe – je ziet digitale wegen die je niet hebt ingeslagen met partners met wie je niet bent doorgegaan.

Vroeger was contact houden moeilijk. Exen waren personages uit een afgesloten verleden, symbolen uit een vroeger leven. Nu horen ze bij het permanente heden. Al mijn exen zijn nog steeds online, net als hun exen en de exen van die exen.

Soms is het medium de boodschap. Een ex die je selfies liket, vindt nog steeds dat je er lekker uitziet. Een ex die de whatsappjes negeert die je om twee uur ’s nachts stuurt, slaapt of is over je heen. Een ex die jou retweet met een vervelende hashtag erbij, geeft een inkijkje in de roddels die hij over je verspreidt.

Aan onverwachte berichtjes kun je verblijfplaats en gemoedstoestand aflezen. Nachtelijke berichten kunnen op eenzaamheid, geilheid of dronkenschap wijzen. Toen een collega om elf uur ’s avonds een onverklaarbaar chatverzoek had gekregen via Facetime van een ex die ze in geen jaren had gesproken, pakten we onze telefoons om na te gaan hoe zoiets per ongeluk kan gebeuren. Dan zie je dat bij het bekijken van oude berichten de knop voor Facetime het prominentst in beeld is. Vermoedelijk had hij berichten zitten herlezen. Of misschien zocht hij haar op in zijn adresboek – daar zit ook Facetime bij. Maar een adres zoek je alleen op om het te delen, te bewerken of te verwijderen. Dus óf haar ex was door haar geobsedeerd en herlas oude berichtjes, óf hij was over haar heen en wilde haar nummer wissen. Twee uitersten – er was geen andere mogelijkheid. Zo gaat het altijd met exen.

De functie die zelf namen afmaakt als je ze in de contactlijst begint in te toetsen, kan tot freudiaanse nachtmerries leiden. Toen ik een paar dates had met iemand die net zo heette als mijn broer, was ik bang dat ik mijn broer per ongeluk een seksberichtje zou sturen. Voor de zekerheid sloeg ik mijn date dus op onder zijn achternaam, maar toen werd ik weer bang dat ik dat zou vergeten als ik dronken was. En omdat ik alleen seksberichtjes stuur als ik dronken ben, leek die angst gerechtvaardigd.

Mijn vriend Sam heeft twee belangrijke ex-vriendinnen met wie hij allebei contact zoekt als hij dronken is. De ene mailt hij; hij heeft haar nummer gewist. De andere stuurt hij sms’jes en whatsapps. Met de laatste heeft hij het afgelopen jaar zes keer afgesproken, wat hij „volledig” toeschrijft aan het gemak waarmee je dronken seksberichtjes verstuurt. Niet dat hij seksdates met de andere ex uitsluit, „maar wie regelt zoiets nou per mail?”

Als een ex ineens in de sociale media opduikt, schrik je soms net zo erg als wanneer je hem op straat tegenkomt. Om dat soort onverwachte ontmoetingen te voorkomen verwijder ik exen meestal uit de automatische feed. Ik heb me ook weleens omgedraaid als ik een ex op straat zag lopen. Een kwestie van vechten of vluchten. Maar digitaal achtervolg ik ze wel. Ik ben net zo nieuwsgierig en veroordelend als alle andere social media-masochisten: ik wil gewoon op alles voorbereid zijn. Zo kijk ik weleens naar hun openbare tweets en hun posts op Facebook en Instagram. Ik begin bovenaan, scroll omlaag en lees hun fragmentarische levensverhalen achterstevoren. Is zijn gevoel voor humor veranderd? Heeft hij eindelijk Emoji gedownload? Wie zijn de nieuwe mensen in zijn leven? ‘Gluren’ dekt de lading beter dan ‘lezen’. ‘Fantaseren’ zou nog beter zijn, want uiteindelijk snuffel ik rond in zijn leven om te kijken hoe het zou zijn om daar weer een tijdje in mee te draaien.

Profielfoto

Toen hun relatie na vijf jaar uit was, veranderde de ex van mijn vriend Omar na een paar maanden haar profielfoto op Facebook in een innig plaatje van hen samen op het strand. Dat ontdekte Omar toen een vriend op een feestje vroeg of ze weer bij elkaar waren. Ze miste hem, begreep Omar tot zijn schrik. Ze had in elk geval niemand anders. Er stonden 21 likes onder. ‘Perfect! <3,’ luidde een reactie. Omar sms’te haar om te vragen waarom ze die foto had geplaatst. Drie weken later waren ze weer samen.

Drie maanden voordat ik de trouwfoto’s van mijn oude studievriendje op Facebook zag, kreeg ik een Facebookbericht van een vriend van hem: „Ben op Jasons vrijgezellenfeest, we gaan hem te grazen nemen.” Hij was verhalen aan het verzamelen, dus ik vertelde alles wat ik over Jasons teddybeer wist.

Die nacht om half twee stuurde Jason me een vriendschapsverzoek op Snapchat, de app die nu het populairste medium voor seksberichten is omdat alle berichten foto’s zijn en na een paar seconden vanzelf verdwijnen. Het verzenden van een bericht dat vanzelf verdwijnt is net zoiets als een gesprek beginnen met ‘Kun je een geheim bewaren?’ Het hóéft niet ranzig te worden, maar het kán wel – dat maakt het leuk. Al is het niet altijd verstandig. Ik schreef mijn antwoord aan Jason op een stukje papier en snapte het terug: „Het kan NOOIT GOED zijn dat een BRUIDEGOM een ex toevoegt op SNAPCHAT.” Zijn verweer: „Hier was het pas halfelf. En je begrijpt Snapchat verkeerd.”

Wat blijkt? Snapchat was eerst sexy, toen onvoorstelbaar gezellig en nu ontstellend alledaags. Dat vertelt Sam, die blogt. Na de sexting- en visuele-grappenfase (een meisje een foto van zijn drol sturen), gebruikt hij Snapchat nu voor ‘visuele updates’: „Als ik een foto van mijn kippensoep stuur, weten we allebei dat het over een paar uur niet interessant meer is, dus waarom zou je die opslaan?” Net als uit de meeste relaties is ook uit Snapchat de seks verdwenen.

Een vriendin van me wilde een ex uit haar leven wissen. Ze hadden twee maanden iets gehad, totdat hij haar opeens dumpte. Zijn online aanwezigheid voelde als zout in haar wonden, „om de paar seconden een tweet – een kwelling”. Ze ontvolgde hem, maar ontkwam niet aan de retweets van anderen. „Ik heb verschillende functies geprobeerd: MuteTweet werkt het best, want dat blokkeert hem tijdelijk van je tijdlijn.” Ze blokkeerde hem op Gchat, verwijderde hem van haar Facebook-tijdlijn en installeerde Ex-Blocker op haar browser (zie kader).

Geblokkeerd

Maar hoe saai is het, als elke verwijzing naar je ex systematisch wordt verwijderd? Daar dacht ik aan terwijl ik naar de ex zocht wiens vriendin haar anticonceptie had gecrowdsourced. „Zit je niet meer op Facebook?” mailde ik. „Of heb je me GEBLOKKEERD??”

„Ik ben al sinds januari van FB af!”, schreef hij terug.

In het geheugen van mijn telefoon en het mail- en chatarchief zag ik dat we nog wel sporadisch contact hadden gehad, zo vond ik een gesprek waarin ik mokte dat „er niks meer aan is om met jou te praten”. Daarop schreef hij dat hij in zijn broek had geplast en nog iets over een ‘koffiescheet’ in de directiekamer. „Je bent best leuk om mee te praten als ik niet aan het eten ben”, schreef ik. Ik besefte dat dat waarschijnlijk mijn ideaal is voor platonische relaties met exen: beetje lachen, beetje bijkletsen, bevestigen dat mijn persoonlijke geschiedenis echt heeft plaatsgevonden. Dan houdt het op en ga je verder met je leven. Of zo.