Broek uit, swants aan

De swants van breigoeroe Stephen West zijn wereldwijd een hit. Zijn fans maken massaal pants van sweaters.

Het is een vreemd schouwspel in de Amsterdamse breiwinkel Penelope Craft. Een aantal dames staat achter in de zaak truien te passen. Maar dan omgekeerd, met de benen in de mouwen gestoken. Een toevallige klant knikt de dames vriendelijk toe en maakt zich dan pijlsnel uit de voeten. We zijn aanwezig bij een workshop Swantsing, een slimme manier om van een lelijke trui (sweater) uit de kringloopwinkel een broek (pants) te maken. In een melig dansfilmpje op zijn blog laat de Amerikaanse bedenker Stephen West zien hoe comfortabel de swants wel niet zijn. Hij legt een been in zijn nek, zakt in een halve spagaat. Kan allemaal met swants aan. „Take off your pants, put on some swants!” jubelt hij. De even melige werkbeschrijving trok de aandacht van onder meer CNN, Cosmopolitan en The Times of India. Mensen over de hele wereld organiseren swantsparties, waar ze korte metten maken met hun kersttruien. Sinds een Amerikaanse presentatrice de Today Show in swants presenteerde, verschenen honderden #swants-foto’s op Instagram. Iedere dag komen er nieuwe foto’s bij.

Terwijl de rest van de wereld het met de werkbeschrijving op Stephens blog moet doen, leren de Nederlandse cursisten het swantsen van de ‘Fairy Godfather of Swants’ zelf.

Lopend breien

Stephen West woont gewoon in Amsterdam. Behalve de uitvinder van swants is hij knitting guru en crazily obsessed by wool. Hij leerde de beginselen van het breien van vrienden, backstage tijdens de dansrepetities voor een musical, en van internet. Sindsdien breit hij iedere dag. Hij kan het lopend. Inmiddels is hij met dansen gestopt en leeft hij al weer een paar jaar van het ontwerpen van vooral sjaals. Dankzij de site Ravelry, een soort Facebook waar drie miljoen breiers, hakers en yarnies (spinners en wolververs) van over de hele wereld elkaar ontmoeten. In deze community is voor iedere denkbare brei- of haaksteek wel een werktekening of videodemonstratie te vinden. Daarnaast bevat Ravelry een enorme garen- en patronendatabase.

Nergens wordt zoveel geshared als in deze wereldwijde knitting community. Het biedt onafhankelijke ontwerpers een platform om hun patronen voor een paar dollar te koop aan te bieden zonder dure boeken te hoeven laten drukken. Van West verschenen inmiddels zo’n tien e-books. Losse patronen zijn, voor zes euro per stuk, soms wel vijfduizend keer gedownload. Er is een Stephen West-fanclub van tienduizend leden, die hem feliciteren met zijn verjaardag of hem bedanken voor een breiworkshop in een wolwinkel of op een breifestival, ergens ter wereld. Er zijn Fins-, Zweeds-, Deens-, Spaans- en Duitstalige fora, waar de patronen worden vertaald en besproken, en waar hij wordt geprezen om zijn innovatieve kleurgebruik en zijn strakke wiskundige patronen.

Het verbaast Stephen allemaal ook een beetje, want het ontwerpen gaat helemaal niet met een vooropgezet plan. De meestal driehoekige sjaals, te dragen door mannen en vrouwen, ontstaan onder zijn handen. Een sjaal kan zomaar ineens halverwege een trui worden. Hij maakt gewoon wat hij zelf wil dragen. Belangrijk is wel dat er humor in zit. Wat hij niet wil is zo’n bloedserieuze ontwerper zijn die zichzelf really really cool vindt. Hij plaatst liever filmpjes van zichzelf en zijn IJslandse breivrienden op internet waarin ze laten zien waar je allemaal kunt breien in Reykjavik. In het pas verschenen boekje Words of Wisdom, a Bathroom book to inspire your knitting mind and body staan zijn overpeinzingen: I’d rather be insane than shawl-less (Ik ben liever gek dan sjaalloos). I personally think of shawls as pieces of fabric that can be worn around the neck. (Persoonlijk zie ik een sjaal als een stuk stof dat rond de hals kan worden gedragen.)

Hysterische truien

De deelnemers van de swants-workshop in Amsterdam vinden het verfrissend. Humor hadden ze nog niet in de Nederlandse handwerkwereld. Giechelend zetten ze de schaar in de meest hysterische truien die ze konden vinden. Met enige aarzeling, want hoewel jarenlang ongedragen, was het toch ooit een trui van 269 euro. Een simpele matrassteek (zie werkbeschrijving) maakt van de schoudernaden een kruis. Intussen gaat het gesprek over wie er komende zomer wel of niet mee gaat breien in het Craft Camp in Estland. En over de immens populaire Mystery KAL (Knit-a-long) van de Schotse ontwerper Ysolda Teague, waarbij duizenden breiers tegelijkertijd dezelfde sjaal breien.

Dan moeten de swants nog een keer gepast, waarna de overgebleven flappen naar binnen moeten worden gevouwen en worden vastgezet. „Luister goed naar wat de sweater wil”, adviseert Stephen. Plooien of vouwen? Hij laat verschillende manieren zien om de swants in de taille vast te zetten. Dat kan met een koord, een riem of elastiek.

Na deze eerste officiële swantsworkshop volgen er meer. Komende zomer gaat West op tournee door de Verenigde Staten, waar hij in twaalf steden workshops gaat geven. Het voorjaar blijft hij in Amsterdam. Hij „loves” zijn fiets en de grote stapels vijfeurotruien op de Noordermarkt. Uitrusten doet hij op Texel: op breiretraite, tussen de schapen.