Bedrijven waarschuwen beleggers voor al te hoge verwachtingen

Beleggers gaan ervan uit dat 2014 een topjaar wordt. Bedrijven weten het niet zo zeker. Dus slaan ze alarm.

Krabbelt de economie net weer een beetje overeind, komt het ene na het andere bedrijf met een winstwaarschuwing over het boekjaar 2013 – en met uiterst ingetogen voorspellingen voor het komende jaar. Deze week trokken bouwer Ballast Nedam en technologiebedrijf Imtech aan de bel. De weken daarvoor deden onder meer oliegigant Shell en chemieconcern DSM dat al – alhoewel het bij die laatste officieel geen winstwaarschuwing mocht heten.

Wat is er aan de hand? Analisten wijzen met name op het volgende: beleggers zijn de afgelopen tijd véél te hoge verwachtingen gaan koesteren over de toekomstige winsten van bedrijven. 2014 zou het jaar worden waarin eindelijk weer ouderwets hoge winsten werden behaald. De crisis voorbij. Diezelfde bedrijven proberen die verwachtingen nu te temperen. Want zo’n vaart zal het misschien toch niet lopen, denken zij. DSM kwam met zijn waarschuwing om „teleurstellingen te voorkomen”.

Het enorme optimisme bij beleggers is het gevolg van verschillende positieve signalen over de wereldeconomie die de afgelopen tijd naar buiten zijn gekomen, zegt analist en adviseur Nico Pantelis in een blog op de beursnieuwssite IEX.nl. Beleggers hebben die signalen automatisch vertaald in hogere toekomstige winsten bij bedrijven, zonder na te gaan of dat wel helemaal logisch was, zegt hij. Een herstellende economie hoeft namelijk niet een-op-een te leiden tot een hogere winst bij bedrijven. Soms is er een vertraging. Soms zijn er ook andere zaken die de winst onder druk kunnen zetten, die niets met het economisch herstel te maken hebben (denk aan de toenemende kosten van de olieproductie bij Shell). Het is dan ook „tijd voor realisme”, zegt Pantelis.

Dat optimisme was er al langer. Maar met name de laatste twee maanden handelen beleggers er echt naar, zegt Pantelis. In de VS is het percentage aandelen in de portefeuilles van beleggers (ten opzichte van obligaties) in december en januari fors opgelopen, tot hetzelfde niveau als vlak voor de techbubbel in 2000. In Nederland zou iets soortgelijks aan de hand zijn.

Aandelenanalist Jos Versteegh van vermogensbeheerder Theodoor Gillissen zegt dat veel bedrijven beginnen te vrezen dat hun winsten de komende tijd niet zo zullen stijgen als ze eerder wellicht dachten. Ook veel bedrijven geloofden dat 2014 het jaar zou worden waarin ze weer stevige winsten zouden maken. „Maar de twijfel is toegeslagen. Bedrijven vragen zich af: gaat dat nog wel lukken?”

Deels heeft die vrees te maken met de crisis in de opkomende markten, zegt Versteegh. Veel Nederlandse bedrijven zijn actief in die markten en ze staan bloot aan wisselkoerseffecten. Maar ze zijn ook bezorgd over het mondiale monetaire beleid. De Amerikaanse centrale bank, de Fed, is de geldkraan aan het dichtdraaien. Daardoor zal de rente oplopen en wordt het duurder voor bedrijven om aan financiering te komen. Ook dat kan de winstgroei remmen, aldus Versteegh.

Veel ruimte is er niet meer bij bedrijven om de winst op te krikken. De afgelopen jaren hebben Nederlandse ondernemingen al op grote schaal gesaneerd. De bedrijfsinvesteringen zijn drastisch teruggeschroefd. Kortom, het vet is er al af. Alles wat vanaf nu tegenzit, gaat dus rechtstreeks van de winst af. Vandaar al die alarmbellen.