Al eeuwen niet zo weinig cyclonen rond Australië

Nooit eerder in de afgelopen 550 tot 1500 jaar werden de kusten van Australië door zo weinig tropische cyclonen getroffen als in de afgelopen decennia. De lage cycloonactiviteit is zo uitzonderlijk, dat niet ondenkbaar is dat het een uiting is van het broeikaseffect.

Dat schrijft een Australisch-Nederlandse onderzoeksgroep in Nature (30 januari). Eerste auteur Jordahna Haig werkte eerder een jaar aan de Universiteit Utrecht.

De groep vormde zich een beeld van de historische cycloonactiviteit bij Australië door onderzoek naar stalagmieten in druipsteengrotten bij Cape Range, aan de westkust, en bij Chillagoe in het noordoosten. Zij analyseerde de isotopensamenstelling van het calciet (CaCO3) waaruit de druipstenen zijn opgebouwd. De stalagmieten vertonen jaarringen zoals bomen, omdat de afzettingen in het natte seizoen donker zijn door inbouw van klei en organisch materiaal.

Sterk onderschat

De regen die uit tropische cyclonen valt, is anders van samenstelling dan de regen die de veel algemenere moessons in Australië brengen. De typische dynamiek van de cyclonen, waarin veel water circuleert, brengt met zich mee dat het water, en het CO2 dat erin is opgelost, relatief arm zijn aan de zware zuurstofisotoop 18O.

Dat keert terug in de samenstelling van het calciet, dat ontstaat uit verdamping van regenwater dat door de bodem sijpelde. Seizoenen met weinig of weinig actieve cyclonen, of cyclonen die op grote afstand passeerden, worden herkend aan laagjes met veel 18O, kenmerkend voor de moessonregens.

Omdat de hevigheid van de cyclonen én de samenstelling van hun regenwater de afgelopen decennia ook rechtstreeks gemeten werden, was een calibratie mogelijk. Zo werd duidelijk dat de cycloonactiviteit in vorige eeuwen vaak veel groter was dan nu. De natuurlijke variabiliteit is in de korte reeks directe observaties sterk onderschat.

Minder, maar zwaarder

De sterke afname van cycloonactiviteit bij Australië wordt door klimaatmodellen voorspeld, maar hij komt eerder dan verwacht. Overal op aarde daalt de cycloonactiviteit, behalve boven de Atlantische oceaan. Wel is de indruk en verwachting dat het aantal zeer zware cyclonen zal toenemen.