Tokio zoekt nieuwe machtige gouverneur

Zondag kiest Tokio een nieuwe gouverneur, terwijl Japan op een keerpunt staat. De winnaar is bijna zo invloedrijk als premier Abe.

Tokio heeft een vacature voor een nieuwe gouverneur. De vorige trad in december af om een financieel schandaal. Zondag kiest Tokio een nieuwe.

De verkiezingen zijn ook ver buiten Tokio belangrijk. Bijna een derde van de Japanners woont in en rond Tokio, grootste en rijkste stad van de wereld, met een 2,5 keer zo groot BNP als Nederland. De gouverneur is machtig. Het was Tokio’s gouverneur, Shintaro Ishihara, die de huidige problemen tussen China en Japan ontketende over de Senkaku/Diaoyu-eilanden.

Japans verhoudingen met de buren verslechteren. Premier Shinzo Abe verlaat democratische transparantie en het naoorlogs pacifisme. Er zijn sociaal-economische zorgen. Na ‘Fukushima 2011’ wil een meerderheid af van kernenergie, maar Abe wil de kernreactoren activeren. Tot de nationale verkiezingen eind 2016 zijn deze gouverneursverkiezingen de enige kans voor kiezers voor invloedoefening.

„We zitten in een overlevingscrisis”, zegt ex-premier Morihiro Hosokawa, na 16 jaar weer politicus en één van de vier topkandidaten, gesteund door ex-premier Junichiro Koizumi. In 1993 hielp de nu 76-jarige Hosokawa een einde te maken aan de 39-jarige heerschappij van de Liberaal Democratische Partij (LDP). Als premier erkende hij dat Japan vorige eeuw een aanvalsoorlog had gevoerd: startsein van betere verhoudingen met China, Zuid-Korea en Rusland. Hosokawa focust op alternatieve energie, net als Koizumi. Hij zegt: „Deze verkiezingen gaan tussen twee groepen: kunnen we wel of niet zonder kernenergie?”

„Ik had er een hard hoofd in de Spelen van 2020 naar Tokio te halen”, zegt Hosokawa. „Velen in [tsunamigebied] Tohoku verloren huis en baan. Waarom de Spelen, als zoveel mensen lijden? Nu denk ik: we houden de Spelen zonder kernenergie, worden een grootmacht duurzame energie.”

Tegenover zijn hoopvolle visie staat die van de nationalistische kandidaat Toshio Tamogami. Dit ex-hoofd van de luchtmacht werd in 2008 ontslagen na een uitspraak dat Japan geen agressieve oorlog voerde tijdens WO II. Hij wekt angst in zijn toespraken; voor de gevolgen van een aardbeving die Tokio zou treffen, voor de intenties van Zuid-Korea en China, voor misdaad door migranten. Zijn team roemt zijn militaire ervaring. „De enige die u van deze gevaren kan redden”, roepen ze.

„We waren vroeger niet slecht. Maar het naoorlogse geschiedenisonderwijs leerde ons dat Japan uitvoerde, troostmeisjes ronselde. Leugens.”

Abe hoopt op Tamogami, zegt die. Maar officieel steunt Abe de even conservatieve ex-minister Yoichi Masuzoe. Voor velen een veilige keuze. „Als Masuzoe wint”, zegt hoogleraar politicologie aan de Sophia Universiteit in Tokio, Koichi Nakano, „is Abe opgelucht”. Een zege voor Hosokawa „is voor Abe een uitdaging zo snel mogelijk kerncentrales te herstarten. Het feit dat Koizumi Hosokawa steunt, betekent dat de oppositie tegen Abe door LDP meer erkend wordt. Dit kan zijn machtspositie destabiliseren.”

Een zege van een vierde kandidaat, Kenji Utsunomiya, gesteund door linkse partijen, zou Nakano verrassen. „Abe’s energie- en sociaal-economisch beleid wordt dan ondermijnd door de Tokio-overheid.” Mocht Tamogami winnen, dan „moeten we ons voorbereiden op oorlog met China”.