Miljoenen voor het bord op schoot

Een cameraman aan het werk tijdens RKC-Ajax
Een cameraman aan het werk tijdens RKC-Ajax foto toin damen

Waar rolt de bal volgend seizoen op zondagavond om zeven uur? Op Nederland 1, bij NOS Studio Sport? Op RTL 4 of 7? Bij SBS 6? Of op het open net van Fox?

De strijd om de samenvattingen van de eredivisie nadert zijn ontknoping. De zenders die interesse hebben in de uitzendrechten, moesten uiterlijk woensdagochtend om 11.00 uur een bod indienen bij Eredivisie Media & Marketing (EMM), houder van alle voetbalrechten. De raad van commissarissen van EMM beslist wie de komende drie seizoenen de samenvattingen krijgt.

De strijd gaat niet alleen over twee uur voetbal op tv op zaterdag en zondag. Het raakt de kern van het publieke bestel. Moet de NOS miljoenen besteden aan sport terwijl de rest van Hilversum juist bezuinigt?

NOS biedt miljoenen meer

Betrokkenen mogen niets zeggen over de verkoop van de uitzendrechten. Maar in de wandelgangen klinken bedragen die de omroepen willen bieden. De NOS zou circa 20 miljoen euro hebben geboden – 16 miljoen uit het programmabudget, 4 miljoen productiegeld. NOS-baas Jan de Jong wil alleen kwijt dat hij „een aanvaardbaar bod” heeft gedaan. „Voor de duidelijkheid: er gaat minder geld naar voetbal dan voorheen.”

Het vermeende bod van de NOS ligt ruim boven de ‘marktwaarde’ van 7 tot 10 miljoen euro. Dat is het bedrag dat een zender kan terugverdienen met reclame rond de samenvattingen. Terugverdienen is belangrijker voor de commerciële omroepen, die niet meer dan 10 miljoen euro zouden hebben geboden, dan voor de publiek gefinancierde NOS. „Gaan we niet te veel geld uitgeven voor eredivisierechten”, wilde Kamerlid Ton Elias (VVD) dinsdag weten, „geld dat voor andere programma’s nodig is, terwijl er anderen op de markt zijn die dit zonder dat belastinggeld willen doen?” Staatssecretaris Dekker (Media, VVD) deelde die zorg. „Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je constant, omdat het geld is dat je niet hoeft terug te verdienen [...], substantieel meer biedt om die rechten maar binnen te halen.”

„De waarde van het voetbal wordt niet alleen bepaald door directe reclame-inkomsten”, zegt De Jong (NOS). „Dat is veel te kort door de bocht. Het gaat ook om journalistieke relevantie, bereik, urgentie, strategische waarde. Nog niet zo lang geleden was iedereen blij dat de NOS de samenvattingen terug had. En nu worden we beticht van prijsopdrijving.”

Een hoog bod van de NOS lijkt – in ieder geval volgend seizoen – haaks te staan op de wens van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) minder geld te steken in sport. De NPO wil kwetsbare genres als documentaire ontzien ten koste van sport en entertainment. „Alleen met voetbal blijft de publieke omroep echt breed”, reageert De Jong. „We bereiken jongeren en lager opgeleiden én genereren STER-inkomsten.”

Als de NOS de strijd wint heeft de publieke omroep in het seizoen 2014-2015 drie dure contracten: eredivisie, Champions League (nog één seizoen) en EK- en WK-kwalificatiewedstrijden van Oranje. Geschatte kosten: samenvattingen 20 miljoen euro per jaar, CL 10 miljoen per jaar, Oranje zes wedstrijden per jaar, tussen 5 ton en 1 miljoen per wedstrijd. „Dat wordt het duurste voetbaljaar voor de NOS ooit”, zegt een betrokkene. Onzin, aldus De Jong. „We geven nu al 15 miljoen euro per jaar minder uit aan sport dan vijf jaar geleden. De NOS bezuinigt net zo hard mee als de rest van Hilversum. Dat doen we op de sportrechten. Daarom straks geen twee grote contracten maar hooguit één.”

En wat als SBS of RTL ‘wint’?

Stel SBS of RTL kopen de rechten, verdwijnt dan het ‘bord op schoot’-moment? „Geen enkele partij durft het nu aan de samenvattingen later dan zeven uur uit te zenden”, zegt een betrokkene. Voor EMM en aandeelhouder Fox is een later uitzendtijdstip interessant. Hoe later de wedstrijden op tv komen, hoe meer fans een abonnement nemen op Fox Sports, het betaalkanaal voor live voetbal.

Maken SBS of RTL een kans? Sommige clubs zouden wel af willen van de NOS. Studio Sport houdt zich niet altijd aan de wettelijke verplichting dat elke samenvatting minimaal tien minuten duurt. Doet de NOS dat niet, dan lopen clubs – en hun sponsors – exposure en inkomsten mis.

Voor SBS 6 is de eredivisie een ‘need to have’ – het is goed voor het sentiment rond de zender. SBS maakt alleen kans als het EMM overtuigt dat het grootste mediaconcern van Nederland al zijn media kan inzetten om reclame te maken voor Fox’ betaalkanaal. Denk aan Radio 538, Veronica Magazine en de tijdschriften van Sanoma. Dan hebben Fox en de clubs het beste van twee werelden: miljoenen voor de samenvattingen én een uithangbord voor hun betaalkanaal.