Opinie

Ik denk niet dat hij het redt

Spionage gaat altijd gepaard met een hoop onduidelijkheid en geheimzinnigheid, anders is het niet leuk. Maar met het afluisterschandaal waarin minister Plasterk van Binnenlandse Zaken nu is beland, is wel iets uitzonderlijk raars aan de hand.

Toen het Duitse blad Der Spiegel documenten van Snowden onthulde waaruit bleek dat er in Nederland op grote schaal metadata waren verzameld, verklaarde Plasterk – zowel in de media als in de Kamer – dat dit niet gedaan was door de Nederlandse inlichtingendiensten en dat hij zeker was dat de NSA erachter zat. Dat blijkt dus precies andersom te zijn, zoals hij toegeeft in een brief van eergisteren aan de Kamer.

De eerste gedachte die in je opkomt, is dat Plasterk een beetje naïef was. Hij wist van niks en kon zich ook niet voorstellen dat de Nederlandse inlichtingendiensten zoiets zouden doen. Hij schuwt de media niet en heeft destijds, uit oprechte overtuiging, premature uitspraken gedaan zonder eerst grondig onderzoek te doen.

Maar wat opvalt als je zijn uitspraken uit die tijd terugleest, is zijn grote stelligheid. „Die 1,8 miljoen gesprekken, ik heb daar nog eens nadrukkelijk naar gekeken, die zijn niet door de Nederlandse diensten verzameld”, zei hij in Nieuws-uur op 30 oktober vorig jaar. Dit klinkt niet als iemand die naïef is en die voor zijn beurt praat. Dit klinkt als iemand die grondig navraag heeft gedaan, maar kennelijk bewust foutief is geïnformeerd.

Daar komt nog bij dat zijn collega Hennis van Defensie al die tijd wel op de hoogte leek te zijn. Ze heeft hem destijds afgeraden in de media op de kwestie in te gaan. En eergisteren zei zij dat besloten was de brief aan de Kamer te sturen omdat de informatie tijdens een rechtszaak aan de orde zou komen: „En als je het daar meldt, moet je het ook in het publieke debat doen.”

Kennelijk wist Hennis dat Plasterk zich baseerde op foutieve informatie. Dat is ongehoord. Daar is de eenheid van de Kroon in het geding. Dat beide ministers onmiddellijk op het matje zijn geroepen door de premier duidt er ook al op dat er kennelijk in grote haast iets moet worden recht getrokken wat helemaal fout is gegaan.

Voor het spoeddebat van komende dinsdag heeft de Kamer alleen Plasterk uitgenodigd. Ergens is dat logisch. Hij heeft de Kamer foutief geïnformeerd. Toch is het raar dat Hennis zal ontbreken. Zij heeft de Kamer weliswaar niet foutief geïnformeerd, maar helemaal niet geïnformeerd. Zij heeft zelfs haar collega-minister niet geïnformeerd.

Het zal een loodzwaar debat worden voor Plasterk. Niemand gelooft dat er opzet in het spel is. Waarschijnlijk is hij voorgelogen door zijn eigen AIVD. Maar daar is hij politiek verantwoordelijk voor. Ik denk niet dat hij het redt.