Het aantal baby’s is in deze crisis wel heel erg snel aan het dalen

Trouwen en kinderen krijgen kost geld, dus dat stelden Nederlanders vorig jaar uit.

2013 was het jaar dat de crisis invloed kreeg op onze gezinsplanning. Er werden vorig jaar 171.000 kinderen geboren, ruim 5.000 minder dan een jaar eerder. Het aantal baby’s daalt sinds 2010, maar nog nooit zo sterk als vorig jaar. Volgens het CBS, dat de cijfers gisteren bekendmaakte, een direct gevolg van het instorten van de Amerikaanse bank Lehman Brothers in 2008. In dat jaar kwamen in Nederland 184.000 baby’s ter wereld. Onderzoeker Jan Latten: „Hier zie je de aanhoudend zwakke economie terug in de bevolkingsgroei. Vooral twintigers kiezen niet voor een kind. Zonder baanzekerheid geen kinderen.”

Het is geen toeval, zegt het CBS. Het aantal vruchtbare vrouwen daalde namelijk afgelopen jaar niet. Latten: „De cijfers zijn daarvoor gecorrigeerd. Dit verschil – 5.000 minder baby’s – is te veel om toeval te zijn.”

Niet alleen werden er minder kinderen geboren, vorig jaar waren er ook 6.000 minder huwelijken dan een jaar eerder. Het aantal bruiloften, 64.000, was sinds de Tweede Wereldoorlog niet zo laag. Volgens Latten vinden stellen trouwen „op dit moment te duur”. Deze aanname wordt ondersteund door het feit dat huwelijken en partnerschappen steeds vaker op maandag worden gesloten. Op die dag is trouwen in veel gemeenten gratis.

Een dalend aantal huwelijken heeft geen invloed op de bevolkingsomvang, maar ondernemer en trendwatcher in de babybranche Carola Siksma voorziet problemen als de daling van het aantal geboorten aanhoudt. Vanwege de vergrijzing, zegt ze, zijn straks jonge handen nodig op de arbeidsmarkt. Siksma: „We moeten nu zorgen dat er genoeg baby’s worden geboren. In de ons omringende landen hebben ze dat al in de gaten.”

Siksma doelt op België, Frankrijk en Duitsland, die geboortestimulerende maatregelen hebben genomen. Frankrijk heeft een bonus voor familles nombreuses – grote gezinnen. In België is de kinderbijslag hoger dan in Nederland: 270 euro per kwartaal, tegen 191 euro in Nederland. Belgische ouders krijgen bovendien een geboortepremie van 1.223 euro voor het eerste kind, en 920 euro voor het tweede. Duitsland kent Elterngeld: een bijdrage van maximaal 1.800 euro per maand om ouders meer tijd te laten doorbrengen met hun kinderen. Het zijn maatregelen die Nederland niet kent, buiten de kinderbijslag. Siksma: „Schandalig dat het krijgen van kinderen in Nederland zo weinig wordt gestimuleerd. Het ontbreekt de politiek aan een langetermijnvisie.”

Eind vorig jaar meldde het CBS al dat het aantal kinderen in de basisschoolleeftijd van 4 tot 12 jaar tot 2022 zal dalen. Eind 2013 waren 1,52 miljoen kinderen tussen de 4 en 12 jaar oud. Dat zijn er 75.000 minder dan vijf jaar geleden, en het bureau verwacht een daling met nog eens 96.000 kinderen in de komende acht jaar. Latten: „Dit zijn cijfers die op beleidsmatig niveau impact kunnen hebben, want gezien het dalende geboortecijfer hebben we straks te maken met een overschot aan basisscholen.”

Vorig jaar kwamen 162.000 migranten naar Nederland, ruim 4.000 meer dan in 2012. Onder hen zijn 10.000 Polen. De emigratie vanuit Nederland bleef nagenoeg gelijk. De stijging van het aantal immigranten compenseert de daling van het aantal geboorten, waardoor het aantal inwoners min of meer constant bleef: circa 16,8 miljoen.