Opinie

Gewoon dreigen

Zijn woonhuis is met verf beklad, er werd een ruit ingegooid, hij is in talloze brieven met de dood bedreigd. Gisteren bleek dat de voorzitter van een examencommissie aan de rechtenfaculteit van de Universiteit Leiden maandenlang zwaar is geïntimideerd. Een Leidse student moet daarvoor in maart voor de rechter verschijnen.

Als studenten met het keurigste accent van Nederland nu ook al bestuurders bedreigen aan de universiteit waar de koning afstudeerde, dan mag je wel stellen dat een dreigcultuur alle lagen van de maatschappij heeft bereikt.

Sommige journalisten berichten gretig over zichzelf, als ze ook eens enge post of tweets ontvangen: ijdeltuiterij (want heus, het overkomt iedereen weleens), vermomd als maatschappijvraagstuk. Minder kabaal hoor ik uit die hoek over de steeds alledaagsere bedreigingen van bestuurders, die veel meer invloed hebben.

De eerste kandidaat-raadsleden voor de gemeenteraadsverkiezingen haakten al af na bedreigingen: Mohamed el Bachiri van de Partij van de Eenheid in Zwijndrecht en Thijs Jansen van de VVD in Heemskerk. Vorige maand bedreigde een man burgemeester Aboutaleb van Rotterdam, die niet voor het eerst onder bewaking moest worden gesteld. Die man zat in een psychiatrische kliniek. Maar de anderen?

Omroep Brabant zette gisteren wat voorbeelden van de laatste jaren uit de eigen regio op een rij – juist in zijn gewoonheid, met al die lokale namen, was het een huiveringwekkend rijtje. Het huis van wethouder Rien Wijdeven uit Bernheze wordt op dit moment bewaakt. De Cuijkse wethouder Gerard Stoffels is bedreigd. Wethouder Eric Daandels in Grave: met smaad gestalkt via telefoon en e-mail. Wethouder Ruud van den Belt uit Geertruidenberg: auto bekrast, waarna de anonieme dreigtelefoontjes begonnen. Burgemeester Huisman uit Oosterhout: bedreigd met een kettingzaag. Wethouder Linssen uit Bergen op Zoom: met de dood bedreigd. Burgemeester Rob van Gijzel van Eindhoven: ook met de dood bedreigd. Oud-burgemeester Fons Jacobs van Helmond, bekende zaak, zo ernstig bedreigd dat hij drie weken moest onderduiken in het buitenland.

En steeds meer bestuurders laten zich door toenemende agressie beïnvloeden. Dat bleek ruim een jaar geleden al uit de Metamonitor Veiligheid Publieke Taak, een onderzoek onder verantwoordelijkheid van Binnenlandse Zaken. Van de ondervraagde bestuurders zei 16 procent wel eens collega’s van besluit te zien veranderen na een al dan niet verbale dreiging met geweld. Een stijgend cijfer. Maar minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) wist ook toen al bijzonder snel hoe het zat. Al die dreigementen? Ouders moesten gewoon beter gaan opvoeden. Dat gaf een fijne rel. En klaar was de minister.

Vorige week noemde vakblad Binnenlands Bestuur de gevolgen van alle bedreigingen intussen „desastreus”. Binnenlandse Zaken voert een beleid van zero tolerance, dat niet werkt. Socioloog Bas van Stokkom van de Radboud Universiteit Nijmegen doet daar al jaren onderzoek naar en ziet steeds meer „onacceptabel gedrag” en „mijdingsgedrag” bij bedreigde mensen met een publieke taak, zoals dat dan netjes heet. Anders gezegd: ze gaan hun eigen regels versoepelen.

Van Stokkum wil daarom ‘mentale weerbaarheidstrainingen’ voor bestuurders. Want wie zijn eigen regels niet meer durft na te leven, die wordt gewoon corrupt.