Frank de Boer is de ‘polder-Guardiola’ van Ajax

Pep Guardiola zette de toon. Hij is het ultieme voorbeeld van de ideale trainer in de 21ste eeuw. Als voormalig aanvoerder van FC Barcelona nam hij in 2008 als beginnend coach zijn geliefde club bij de hand om vervolgens in vier seizoenen alles te winnen wat er maar te winnen viel. En passant moderniseerde Guardiola het internationale voetbal.

Guardiola zette een trend die tot ver over de Spaanse landsgrenzen gevolgd werd. AC Milan liet zich erdoor inspireren en stelde onlangs de onervaren Clarence Seedorf aan. Of neem de eredivisie. Tot de 22ste speelronde waren bij tien van de achttien clubs coaches actief met een verleden als voetballer bij diezelfde club.

Dat dit allerminst een garantie voor succes is, bleek uit het ontslag van Maurice Steijn bij ADO Den Haag. Na de thuisnederlaag van dinsdag tegen Heracles (0-3) was zijn krediet op. De supporters schreeuwden om het hoofd van Steijn. Een dag later werd hij als derde eredivisietrainer van dit seizoen ontslagen. Steijn en ADO Den Haag waren aan elkaar verklonken. Als de liefde dan plotseling verbroken wordt, doet dat extra pijn.

Ajax zag in het nabije verleden experimenten met jonge, zelf opgeleide coaches als Jan Wouters, Danny Blind en Marco van Basten ook mislukken. Maar met de aanstelling van voormalig captain Frank de Boer boekt de Amsterdamse club, met drie landstitels op rij en een vierde in het verschiet, nu wel succes. Met deze ‘polder-Guardiola’ op de bank werd gisteravond het FC Groningen van oud-speler Erwin van de Looi met 2-1 verslagen.

Frank de Boer is nu al een voorbeeld voor een nieuwe generatie Nederlandse trainers. Boven alles blijft hij zichzelf. Schitterend was zijn boze blik toen hij FC Groningen vier minuten voor de rust, na een schot van Filip Kostic, op gelijke hoogte zag komen. Daar was niets gespeeld aan. In de kleedkamer zal het gedonderd hebben. „We hadden de controle, gaven weinig weg. Dan doe je jezelf tekort als je geen afstand neemt”, legde De Boer later op de persconferentie zijn onvrede uit.

Ajax is onder Frank de Boer niet alleen uitgegroeid tot de machthebber van de eredivisie, maar de ploeg probeert ook herkenbaar voetbal te spelen. Al kregen de ruim vijftigduizend toeschouwers in de Arena gisteren niet bepaald fútbol tiki taka voorgeschoteld. Frank de Boer mocht zijn invallende doelman Kenneth Vermeer dankbaar zijn voor een paar cruciale reddingen. „Zo zie je maar weer eens dat we het dit seizoen met 24 man doen”, zei de coach voor wie de Ajacieden door het vuur gaan.

Frank de Boer had zelf ook een aandeel in het succes. Daar waar de coach in het verleden vaak heel star vasthield aan de huisstijl van Ajax, schakelde hij halverwege de tweede over naar ‘plan B’. Met Christian Poulsen en Kolbeinn Sigthórsson bracht hij de aangever en de afmaker van het winnende doelpunt in. Niet mooi, wel effectief.

Van de laatste zes wedstrijden won Ajax er vijf. Alleen FC Twente, dat woensdag uit bij sc Heerenveen won, kan in het spoor blijven. Het Vitesse van oud-speler Peter Bosz lijkt na de thuisnederlaag van afgelopen dinsdag tegen AZ af te haken in de titelrace. Het dolende PSV won met Phillip Cocu op de bank weliswaar ternauwernood bij SC Cambuur, maar de hoop op een prijs is in Eindhoven allang vervlogen.

De clubleiding van PSV dacht met de voormalige aanvoerder Cocu eenzelfde soort succesverhaal te kunnen schrijven als Ajax met Frank de Boer. De vrienden Cocu en De Boer speelden samen bij FC Barcelona (met Guardiola) en waren beiden assistent van voormalig bondscoach Bert van Marwijk. Daarmee lijken de vergelijkingen wel op te houden.

Cocu heeft bij de clubleiding van PSV oneindig veel krediet, maar na 22 wedstrijden heeft de coach geen elftal kunnen smeden. De pure machteloosheid van een beginnende, onbegrepen oud-speler is van zijn gezicht te lezen. Je ziet Cocu langs de lijn dit seizoen jaren ouder worden. Het is een pijnlijk leerproces, en de vraag is of hij er als trainer bij PSV nog bovenop komt.

Jan Wouters maakte van december 1998 tot maart 2000 een dergelijke lijdensweg mee als beginnend coach van zijn voormalige club Ajax. Het trainersvak viel hem destijds zo zwaar dat hij elf jaar lang koos voor een plek in de luwte. Als coach van zijn eerste liefde FC Utrecht bloeide Wouters helemaal op. Al hield hij wel „een rotgevoel” over aan de thuisnederlaag gisteravond tegen het PEC Zwolle (1-2) van oud-speler Ron Jans.