Opinie

Voor alle fans

Nieuwsuur had dinsdag een reportage over Bruce Springsteen in Zuid-Afrika. De cameraploeg volgde Art Rooijakkers, televisiepresentator, Leon Verdonschot , muziekjournalist, en Erik Verbruggen, ooit politicus, nu reclameman. Alledrie waren ze „Springsteen-fans”, zei de voiceover.

‘Drie jongens bezoeken concert’ – geen nieuws. Maar dit waren „historische concerten”, dit was de eerste keer. „Vanwege een culturele boycot trad Bruce Springsteen nooit eerder op in Zuid-Afrika.” Het werd gebracht alsof het 1989 was, één dag na de val van de muur, en Pink Floyd The Wall opvoerde in West-Berlijn. Alsof Mandela net vrij was. Alsof Springsteen zelf na decennia ballingschap eindelijk het land in mocht.

De culturele boycot werd geloof ik twintig jaar terug beëindigd. U2 kwam in 1997 naar Zuid-Afrika, en sindsdien is werkelijk iedereen er geweest, van Rihanna, via Justin Bieber tot zelfs Nick en Simon, mind you. Het kan natuurlijk zijn dat Springsteen gewoon het zekere voor het onzekere nam (zoals die Japanse soldaten die zich ook na de oorlog nog jarenlang schuilhielden). Maar intussen zat ik op het puntje van mijn stoel, benieuwd WAAROM al zijn fans moesten wachten op hun kippenvelmomentjes, op het meebrullen met ‘Born in the U.S.A.’.

Maar ik hoorde vooral hoe de band eigenlijk het regime ten val had gebracht, afgewisseld met wat sfeerplaatjes van sloebertjes, want Afrika. Westerse media hebben vaak een ‘witte blik’, zeggen sommigen. Overdreven, dacht ik, maar hier kwam Zuid-Afrika in beeld via een blanke beroemdheid, met drie blanke fanboys in zijn kielzog, in stadions vol blanke mensen, in een land waar maar 9 procent blank is en de rest echt geen fan van Springsteen (of te arm voor een ticket) – en als je dan dingen leest als ‘Zuid-Afrika huilt om Springsteen’, onze working class hero – die voor één concert op Pinkpop een miljoen kreeg – denk je wel eens: best klef.

Intussen zag ik ogen die glommen van reflected fame. O, mannen en pophelden. Het zij ze vergeven.

Feit bleef: Springsteen heeft Zuid-Afrika nog twintig jaar geboycot nadat Mandela vrijgelaten werd.

Ik belde gister met wat kenners van Zuid-Afrika en muziek. Hun verklaring: stadionacts zijn zeer prijzige ondernemingen, in Zuid-Afrika is de markt te klein („Je kan niet even lekker doortoeren naar Zambia en Malawi”). Maar ditmaal toerde Springsteen door naar Australië, dan was dit enigszins op de route. Ik weet niet of het klopt, maar het klonk plausibel.

Maar had ik al verteld dat de wereld aan klefheid ten onder gaat? Vrijdag was minister Opstelten jarig, en toen heeft de parlementaire pers hem toegezongen, las ik op GeenStijl. Klef, of ben ik gek? Ook hoorde ik dat een NOS-producer de Olympische fakkel mocht dragen. „Een hele eer”, zei ze tegen de NOS. Ook best klef.

In Nieuwsuur mocht het trio een vraag aan hun idool stellen. Wat de vraag was? Of zijn komst historisch was. Bruce Springsteen moest schaterlachen, en zei de wijze woorden: „Er is hier te veel gebeurd om ons historisch te noemen.” Toen ik dat zag, werd ik ook fan.