Ramp wordt pas na een tijdje grappig – daarna wordt-ie saai

Om grappen over iets ergs wat net gebeurd is, kunnen we nog niet lachen. Dat komt later pas. En dan kan humor ons helpen bij de verwerking.

Maar als de ramp te lang geleden is, schrijft een team Amerikaanse psychologen, is het ook niet grappig meer. Want mensen vinden iets bedreigends grappig als het tegelijkertijd óók veilig is. Psychologische afstand, zoals afstand in tijd, is één van de manieren om het enge uit iets bedreigends te halen. Maar wordt de afstand in tijd te groot, dan is er niets engs meer aan – en dus niets grappigs. Dan laat het mensen koud, schrijven de onderzoekers binnenkort in Social Psychological and Personality Science.

De psychologen lieten mensen drie grappig bedoelde tweets lezen, zogenaamd gepost door orkaan Sandy zelf. In één ervan zei de orkaan bijvoorbeeld dat hij net het dak van een Italiaans restaurant had afgeblazen, dus „gratis soepstengels voor iedereen”. Verschillende groepen mensen (in totaal ruim duizend) lazen de tweets op verschillende momenten; van een dag voordat orkaan Sandy in de Verenigde Staten aan land kwam tot 99 dagen daarna.

Op de eerste dag vonden proefpersonen de tweets nog wel grappig, maar de mensen die de tweets de dagen erna lazen vonden ze veel minder leuk – toen was inmiddels bekend dat een paar honderd mensen waren omgekomen. Na twee weken zie je dat mensen de tweets weer leuker beginnen te vinden, met een hoogtepunt bij 36 dagen, waarna de waarderingen weer dalen. Dit betekent natuurlijk niet dat elke ramp na precies 36 dagen grappig is. Bij een moord duurt het bijvoorbeeld langer voordat we erom kunnen lachen dan bij een gebroken been.

Karl Marx zou ooit gezegd hebben dat de geschiedenis zich herhaalt, „eerst als tragedie, dan als klucht”. En daarna, kunnen we er nu aan toevoegen, wordt het saai: tragedie, komedie, apathie.