Justitie zet zwaargewichten op zaak-Demmink

Om critici de mond te snoeren doen vier gelouterde magistraten het strafrechtelijk onderzoek naar Joris Demmink, verdacht van verkrachting.

Oud-topambtenaar Joris Demmink
Oud-topambtenaar Joris Demmink Foto Maarten Hartman

Ze gelden als zeer ervaren misdaadbestrijders. De officieren van justitie Evert Harderwijk, Ronald Steen en Daphne van der Zwan zijn door de top van het Openbaar Ministerie gevraagd het strafrechtelijk onderzoek te doen naar de verdenking dat oud-topambtenaar Joris Demmink halverwege de jaren negentig in Turkije twee minderjarige jongens zou hebben verkracht.

Veel betere aanklagers hebben we niet, hoor je binnen het OM. De benoeming van deze magistraten moet volgens het OM aantonen dat men serieus werk gaat maken van de strafzaak-Demmink. Een klus die het gerechtshof in Arnhem vorige maand met enig gevoel voor understatement betitelde als „een uitgebreid en geen gemakkelijk onderzoek”.

Twee weken had het OM nodig om gehoor te geven aan de beslissing van het gerechtshof om „met voortvarendheid” aan de slag te gaan met de zaak-Demmink. Op 20 januari oordeelde het hof – na een klacht van twee Turkse mannen die zeggen te zijn misbruikt – dat er „wel voldoende feiten en omstandigheden zijn waaruit een redelijk vermoeden van schuld voortvloeit” over de aanhoudende beschuldigingen aan het adres van de man die van 2002 tot 2012 de hoogste ambtelijke baas was op ministerie van Veiligheid en Justitie.

De beschikking van het hof betekende een forse terechtwijzing voor het OM. Twee jaar terug oordeelde justitie na een „oriënterend feitenonderzoek” nog dat er geen reden was Demmink te vervolgen. Het was koren op de molen van een luidruchtige groep critici die meende dat justitie jarenlang bezig was een deksel te duwen op een enorme doofpot.

Evert Harderwijk wordt voorzitter van de stuurgroep die de strafzaak Demmink begeleidt. Hij is al jaren rechercheofficier van justitie bij het landelijk parket in Rotterdam en de vraagbaak van collega’s die worstelen met moeilijke onderzoeken. Het grootste wapenfeit van Harderwijk is de vervolging van Desi Bouterse wegens drugshandel voor de rechtbank in Den Haag. De voormalige dictator en huidige president van Suriname werd in 1999 bij verstek veroordeeld tot zestien jaar cel, later verlaagd tot elf jaar.

De officieren Daphne van der Zwan en Ronald Steen zullen het onderzoek doen. Van der Zwan is gespecialiseerd in zedenzaken. Steen sloot eind vorig jaar succesvol de vervolging af van de voormalige Noord-Hollandse gedeputeerde Ton Hooijmaijers. Hij werd eind vorig jaar tot drie jaar cel veroordeeld wegens corruptie. Hooijmaijers was lid van de VVD, net als Demmink. Met de aanstelling van Steen hoopt het OM kritiek te ondervangen dat de VVD uit de wind zou moeten worden gehouden.

De regie over het onderzoek, dat wordt uitgevoerd door zedenrechercheurs en rijksrechercheurs en zich voor een groot deel in Turkije zal gaan afspelen, is in handen van de Haagse rechter-commissaris Yolande Wijnnobel. Ook zij geldt als een zeer ervaren magistraat. Ze is sinds 1998 rechter in Den Haag en geeft daar al zes jaar leiding aan het kabinet van de rechter-commissaris. Zij kan zelf onderzoekshandelingen gelasten als ze meent dat het OM tekortschiet. Justitie verwacht dat het onderzoek binnen een jaar klaar is.