De eerste olympisch kampioen uit Friesland

Friese schaatsers wonnen tot 1998 Elfstedentochten, wereldtitels en Europese kampioenschappen, maar olympisch goud was te hoog gegrepen. Ids Postma deed wat vele Friezen nalieten: hij betrad de hoogste trede van het olympisch ereschavot. Jeen van den Berg, Atje Keulen-Deelstra, Hilbert van der Duim, Jan Ykema, Rintje Ritsma en Falko Zandstra komen allemaal uit Friesland en

De 500 meter in Nagano: Ids Postma valt. Later wint hij goud op de 1.000 meter.
De 500 meter in Nagano: Ids Postma valt. Later wint hij goud op de 1.000 meter. Foto ANP

Friese schaatsers wonnen tot 1998 Elfstedentochten, wereldtitels en Europese kampioenschappen, maar olympisch goud was te hoog gegrepen. Ids Postma deed wat vele Friezen nalieten: hij betrad de hoogste trede van het olympisch ereschavot.

Jeen van den Berg, Atje Keulen-Deelstra, Hilbert van der Duim, Jan Ykema, Rintje Ritsma en Falko Zandstra komen allemaal uit Friesland en deden mee aan verschillende Winterspelen. Van den Berg won de Elfstedentocht van 1954 en eindigde in de legendarische tocht van 1963 als derde. Keulen-Deelstra was in haar tijd onbetwist de beste van de wereld, maar niet op de Olympische Spelen. En dan Ritsma: Nederlands beste schaatser aller tijden zonder olympisch goud. Bij elkaar wonnen al deze Friezen twaalf olympische medailles - maar geen enkele was van goud. Het leek wel een vloek.

In 1998 zou alles anders worden, alhoewel de eerste tekenen opnieuw slecht waren. Ids Postma moest Friesland dat jaar dan eindelijk aan goud helpen. Het jaar daarvoor was hij al wereldkampioen bij de allrounders geworden. De 1.000 meter en de 1.500 meter waren zijn domein. Op die afstanden moest het gaan gebeuren op de Spelen in het Japanse Nagano.

In aanloop naar de Winterspelen won hij twee worldcupwedstrijden over 1.500 meter. Tijdens de wedstrijd in Berlijn verbeterde hij zelfs het wereldrecord en werd hij de eerste man met een officieel record onder de 1.50,00. Maar wereldkampioenen hadden ze al in Friesland.

Eerst zilver

Wilde Postma kans maken op olympische winst op de 1.500 meter, dan moest hij volgens zijn coach Henk Gemser meer aan sprinttraining doen. Daarom werden de 500 en 1.000 meter opgenomen in het trainingsprogramma. Brons op het NK Sprint was het eerste resultaat van die aangepaste training.

In de aanloop naar de Winterspelen veranderde er iets fundamenteels: de klapschaats brak door. Van het ene op het andere moment werd duidelijk dat daar de toekomst lag en niet meer bij de ouderwetse schaats. Postma wilde alleen van niets weten, zei Henk Gemser in 2009 tegen Andere Tijden Sport: “Henk, laten we één ding afspreken,” riep Postma tegen zijn coach, “we praten nooit over die nichtendingen.” Anderhalve maand later was Postma kansloos en zag zich toch gedwongen alsnog over te stappen. “Mopperend en pruttelend,” aldus Gemser.

Op de 500 meter in Nagano ging het volledig mis voor Postma. Hij viel op de eerste 500 meter, en bij de tweede omloop liet hij een aantal slagen lopen. Op zijn favoriete afstand, de 1.500 meter, liet hij het liggen in de laatste binnenbocht. De Noor Ådne Søndrål ging er in een wereldrecord met het olympisch goud vandoor. Postma bleef beduusd met zilver achter – net als een provincie in het noorden van Nederland.

Goud!

Drie dagen later lukte het dan toch en veroverde Postma goud op de 1.000 meter. Dat deed hij vòòr landgenoot Jan Bos en de Japanse keizer van de sprint Hiroyasu Shimizu. Precies 62 jaar nadat Luitzen Dijkstra in Garmisch Partenkirchen als eerste Fries aan de Winterspelen deelnam, was het dan eindelijk gelukt: Friesland had zijn eerste gouden olympische medaille.

En zo werd 1998 het absolute topjaar uit de carrière van Postma. Als klap op de vuurpijl sloot hij dat jaar ook nog eens af met de prolongatie van zijn wereldtitel allround.