Sneeuwwitje en de 70 dwergen

Bezoekers en werknemers van The Dwarf Empire gaan op de foto met fotografe Sanne de Wilde – en zij met hen.
Bezoekers en werknemers van The Dwarf Empire gaan op de foto met fotografe Sanne de Wilde – en zij met hen.

Fotografe Sanne de Wilde bezocht The Dwarf Empire, een Chinees pretpark waarin ‘dwergen’ de attractie zijn en werd zelf ineens ook een succesnummer. Met haar blonde haren, blauwe ogen en blanke huid was ze net zo’n bezienswaardigheid als de kleine mensen waar het park bezoekers mee werft.

In The Dwarf Empire nabij het Zuid-Chinese Kunming voeren sinds 2009 kleine mensen, er werken er ongeveer zeventig, tweemaal per dag een voorstelling op. Ze zingen en spelen toneel, er is ook een uitvoering van Het Zwanenmeer waarvoor ze zich in roze tutu’s steken.

Tussen de voorstellingen door wandelen de werknemers rond in bonte verkleedkleren zodat de dagjesmensen ze kunnen bewonderen. De bezoekers zijn gretig, zo is te zien op verschillende video’s over het park op YouTube. Drie kleine mensen rusten uit in een huisje als vier toeristen hun hoofd door de lage ingang steken: „Ga eens staan kleine, zodat ik je kan zien! Doe dan! Jij bent schattig.” Of de werknemers krijgen zonder dat het ze wordt gevraagd een camera in hun gezicht geduwd. „Lachen!”

Dat de Vlaamse De Wilde tijdens haar verblijf zelf ook een graag gefotografeerde parkpersoonlijkheid zou worden, had ze van tevoren niet verwacht. Ze was nog nooit in China geweest en besefte niet volledig dat zij daar een „exotisch exemplaar” zou zijn. „Bezoekers gingen aan mijn arm hangen. Soms duwden ze baby’s in mijn armen voor een foto. Ik werd als een vlinder in een kader geprikt.” Dat was „afschuwelijk”, maar ze kon zich daardoor wel beter inleven in de parkbewoners. „Op een bepaald moment heb ik me samen met de kleine mensen verstopt voor bezoekers, even ademen.”

De foto’s van The Dwarf Empire, die nu worden geëxposeerd in De Brakke Grond in Amsterdam, laten de kleine mensen zien uitgedost in hun werkkleren, maar ook in hun vrije tijd. Daarnaast zijn er beelden van een in roze gestoken De Wilde: ze poseert zowel met de ‘dwergen’ als met breed lachende, vooral Chinese, bezoekers van het park.

Er is kritiek op het pretpark, vooral van westerlingen. Worden deze mensen niet uitgebuit? Is het pretpark eigenlijk een ‘mensentuin’? Oprichter Chen Mingjing stelt zichzelf in een korte documentaire van Metropolis (te zien op YouTube) eerder voor als een redder. „In China worden dwergen dakloos op hun achtste”, vertelt hij aan de verslaggever. „We wilden ze helpen. Zo ontstond het idee voor een levensechte versie van Sneeuwwitje en de zeven dwergen.” In twee maanden tijd vond hij tientallen kleine mensen. En heel even was Sneeuwwitje er ook.

De Wilde sprak met de werknemers via een tolk en kreeg niet de indruk dat zij zich uitgebuit voelen. „Ze zeggen juist dat ze blij en dankbaar zijn dat Chen Mingjing voor werkgelegenheid heeft gezorgd. Want kleine mensen komen in China amper aan een baan.” Al hoort er bij deze verklaringen ook een kanttekening. „In China heerst een enorme beleefdheidscultuur. Ze zouden niet snel zeggen dat ze ongelukkig zijn, of zich slecht behandeld voelen.”

Het fotoproject The Dwarf Empire trekt ook aandacht omdat de kijker een voyeur kan zijn, zeg De Wilde. Omdat het kunst is, mag je ernaar kijken en hoef je het niet te verwerpen. Lift De Wilde niet mee op het succes van de ‘mensentuin’ en door de kleine mensen tentoon te stellen? „Het is niet mijn bedoeling om de werknemers slechts te exposeren en om bezoekers te laten denken: wat grappig.”

Een eenduidig antwoord op de vragen over de moraliteit van het park, heeft De Wilde niet gevonden. Maar dat was ook niet haar bedoeling, ze wil juist vragen opwerpen. Over de kunstmatige realiteit van het ‘dwergenrijk’, maar ook over ethiek en voyeurisme in het algemeen. Ze wil dat mensen door de foto’s te rade gaan bij zichzelf. Waarom kijk ik hier graag naar? Waarom vind ik het grappig?

De Wilde vindt het ook interessant dat westerlingen vaak stiekem over hun interesse in het afwijkende doen. „Zo’n dwergenpark vinden we in Europa misschien raar omdat er mensen worden tentoongesteld, maar als er een extreem klein persoon op straat loopt, kijken we ook. Het verschil is dat wij het stiekem doen, onze nieuwsgierigheid wordt door beleefdheid verdoezeld. In China komen ze er schaamtelozer voor uit dat ze afwijkende mensen boeiend vinden, of grappig. Misschien is dat wel eerlijker.”