Kabinet maakt draai: niet NSA maar AIVD en MIVD verzamelden data

Het kantoor van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in Zoetermeer. Foto ANP / Lex van Lieshout

Het kabinet heeft nieuwe informatie naar buiten gebracht over het onderscheppen en delen van informatie tussen Nederlandse en Amerikaanse veiligheidsdiensten. Onderzoek heeft uitgewezen dat 1,8 miljoen ‘records’ over telefoonverkeer (metadata) niet door de Amerikanen, maar door de Nederlandse diensten AIVD en MIVD zijn onderschept.

De ministers Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) en Hennis (Defensie, VVD) stuurden vanmorgen onverwachts een brief aan de Tweede Kamer over de kwestie. De conclusie daarin staat haaks op eerdere uitlatingen van met name minister Plasterk. Volgens hem wezen gelekte NSA-documenten er mogelijk op dat de NSA op grote schaal telefoongesprekken van Nederlanders onderschepte. “Nader onderzoek en analyse” hebben echter geleid tot een heel andere conclusie, aldus de ministers.

Publicatie Der Spiegel over telecommunicatie

Op 5 augustus publiceerde het Duitse weekblad Der Spiegel diverse documenten die waren gelekt door klokkenluider Edward Snowden. De stukken gaven volgens Der Spiegel een overzicht van de enorme hoeveelheden telecommunicatie die de NSA in verschillende landen had onderschept. Tussen de stukken zat ook een grafiek met de kop ‘Nederland’, waaruit bleek dat de NSA in december 2012 1,8 miljoen sets telefoondata had verzameld.

In reactie op het nieuws van Der Spiegel heeft het kabinet steeds nadrukkelijk gehint op de mogelijkheid dat het hier om grootschalig afluisteren gaat. “Als wij naar die 1,8 miljoen kijken”, zei minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) in het tv-programma Pauw & Witteman, “past dat heel goed op het aantal telefoontjes dat van Nederland naar de Verenigde Staten gaat.” Op 28 oktober schreef Plasterk aan de Kamer dat “het kabinet zich bewust [is] van de mogelijkheid dat de Amerikaanse NSA telefooncommunicatie kan onderscheppen”. De Nederlandse regering, aldus Plasterk, voerde inmiddels gesprekken met de NSA over een “bilaterale oplossing.”

Kabinet maakt draai

Inmiddels is het kabinet teruggekomen van dit standpunt. “De bedoelde grafiek”, zo meldt het kabinet, “wijst op circa 1,8 miljoen records metadata die door de Nationale Sigint Organisatie (NS0) zijn verzameld in het kader van terrorismebestrijding en militaire operaties in het buitenland.”

De NSO is een samenwerkingsverband van de AIVD en MIVD, die telecommunicatie verzamelt, onder meer met satellietschotels in Burum. Volgens het kabinet zijn de data gedeeld met de NSA. “De gegevens zijn rechtmatig gedeeld met de Verenigde Staten in het licht van internationale samenwerking op de hierboven genoemde onderwerpen.”

De NSA heeft eerder al gezegd dat documenten een verkeerde indruk wekken. In het Amerikaanse Congres zei NSA-directeur Keith Alexander dat het ging om data die gezamenlijk met NAVO-partners zijn verzameld.

Lees hier de Kamerbrief:

Plasterk zat in oktober vorig jaar aan tafel bij Nieuwsuur om te vertellen over het verzamelen van data:

    • Steven Derix