De zorg is plotseling een krimpsector

Harde bezuinigingen in de zorg leiden tot banenverlies, nu en in de toekomst.

De groeibriljant van de Nederlandse economie is razendsnel flets geworden. Zelfs de financiële sector, met alle naar adem happende levensverzekeraars en door de staat gesteunde banken, groeit de komende jaren naar verwachting meer dan de zorgsector.

Het afgelopen decennium was de groei in de zorg uitbundig. De vergrijzing is daar slechts een beperkte verklaring voor. De grootste oorzaak van de groei zijn de vooruitgang en de marktwerking. De vraag naar zorg kent in potentie geen grens. Waarom zou je een behoefte limiteren? Dus werd er afgelopen jaren steeds meer zorg geleverd en werden artsen steeds beter met hun (dure) behandelingen.

Dat is ook een succesverhaal, maar voor de overheidsbegroting was het ondermijnend. In 2011 en 2012 stegen de uitgaven aan AWBZ (ouderenzorg, gehandicaptenzorg) met ruim 14 procent. Die uitgaven worden al lang niet meer gedekt door de premies. Het gat in het AWBZ-fonds zal dit jaar door de grens van 20 miljard euro schieten. Dat is een tekort waar Nederlandse staatsleningen voor worden uitgegeven om lopende kosten te dekken van chronische patiënten.

Vrijwel alle politieke partijen hadden dan ook ingrijpende saneringen in de ouderen- en gehandicaptenzorg in hun verkiezingsprogramma staan. Kabinet-Rutte II voert ze uit, net als voorgaande kabinetten en gelegenheidscoalities al in de zorg bezuinigden.

De kaalslag in de thuiszorg – gemeenten die zo goedkoop mogelijk inkopen – leidt nu al tot banenverlies. Dat gebeurt ook door de bezuinigingen in de kinderopvang. Het CBS telde in het derde kwartaal van 2013 30.000 minder banen dan het jaar ervoor. Dat is een krimp van 2,2 procent.

Maar de grote klappen moeten nog komen. En daarop anticiperen werkgevers in de zorg. Het kabinet ontmoedigt de gang naar het verpleeghuis waardoor veel arbeidsplaatsen verloren zullen gaan. De jeugdzorg verhuist naar gemeenten, met een kleiner budget. In de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg behoort de explosieve groei tot het verleden.

De afgelopen maanden heeft de ene na de andere zorgmoloch aangekondigd banen te schrappen. Careyn: 1.000 banen. Philadelphia: 900 banen. De Zorggroep 500 tot 1.500 banen. Lentis: 400 banen.

Bij de ziekenhuizen wordt de grootste arbeidsmisère nog verwacht. Daar is een plafond afgesproken voor de landelijke uitgaven, dit jaar 1,5 procent groei. Aangezien de acht grote universitaire medische centra een groot deel van die koek voor hun rekening nemen, moeten veel algemene ziekenhuizen in Nederland inkrimpen. De zorgverzekeraar koopt eenvoudigweg minder zorg in.