De vrouw van 43 miljard

Edith Siermann heeft als hoofd obligatiebeleggingen bij Robeco circa 43 miljard euro onder haar hoede. 43.000.000.000. Als je daar wat rekensommetjes op loslaat, kom je tot bizarre inzichten. Als het bijvoorbeeld losse euromunten zouden zijn, heb je bijna 325 miljoen kilo losgeld. En als je dat weer in een paar flinke vrachtauto’s zou kieperen, heb je een colonne van Amsterdam tot Weert.

Of Siermann zich nog wat kan voorstellen bij zulke bedragen? Ze moet lachen om het voorbeeld. Zo heeft ze er nog niet over nagedacht, zegt ze. En ze geeft toe: „Het wordt natuurlijk wel abstract, ja. Toen ik hier net kwam werken, hadden de mensen het bijvoorbeeld over ‘25’ investeren. Dan bedoelden ze: 25 miljoen. Toen voelde dat nog vreemd aan. Maar al snel worden het meer getallen en beleef je het gevoel van geld niet echt meer.”

Dat wil niet zeggen dat geld voor haar geen betekenis meer heeft. „Het zijn twee werelden.” In haar werkwereld zijn alle bedragen groot. De omzet van de bedrijven waarin ze investeert, het bruto binnenlands product van landen. „Maar als ik boodschappen ga doen, denk ik niet: goh, dat is goedkoop” – zelfs al verdient ze als topbelegger een fiks salaris (hoeveel wil ze niet zeggen).

Een verlies van een paar ton doet evenveel pijn als een verlies van enkele miljoenen, zegt ze. „Juist als belegger in obligaties, die vaak maar met hele kleine beetjes stijgen of dalen, telt elk beetje winst of verlies. Ieder basispunt is voor ons belangrijk. En dus baal je van elk verlies.”

Siermann (48) behoort tot de absolute top van de obligatiebeleggers in Nederland. Ze doet dit werk al sinds 1989, al die jaren bij Robeco, de vermogensbeheerder uit Rotterdam. De beursnieuwssite IEX.nl maakte ooit een profiel van haar onder de kop ‘bond girl’. Het Engelse woord voor obligatie is bond.

Je moet competitief en hard zijn

Ze is een van de weinige vrouwen in deze wereld. Maar dat heeft haar zelf nooit beziggehouden. „Ik kan me niet herinneren dat het in mijn carrière ooit een obstakel is geweest”, zegt ze. Zich staande houden in die mannenwereld vindt ze niet moeilijk. Goed kunnen beleggen, zegt ze, heeft niet zoveel te maken met man of vrouw zijn. Wat wel helpt, is als je doelgericht, competitief en ook hard bent.

Hoe ze in dit vak is gerold? Eigenlijk stond dat al vroeg vast. Ze was gefascineerd door de wereld van de financiële markten. Omdat het om zoiets essentieels ging van de moderne, industriële wereld. Dáár gebeurde het. Ze wilde weten waaróm het daar zo gebeurde. „Sorry voor jullie, maar dan las ik in de krant de ene dag dat de dollarprijs omhoog ging om een bepaalde reden, en de andere dag las ik dat de dollarprijs omlaag ging vanwege precies diezelfde reden. Dan snapte ik er niks meer van.”

Daarom ging ze economie studeren. Hoewel ze achteraf vond dat die studie toch wel erg theoretisch was. Hetzelfde had ze daarna toen ze op het economisch bureau van de Nederlandsche Middenstandsbank ging werken (later ING). Voorspellingen maken was leuk en aardig, maar wat had je eraan als je ze niet gebruikte? Het mooiste was toch als je jouw eigen voorspellingen kon aanwenden voor een doel: in dit geval geld verdienen op de markten.

En zo is ze tegenwoordig dag in dag uit bezig met betere voorspellingen maken dan anderen. Ze vergaart informatie uit allerlei bronnen: financiële verslagen, balansen en begrotingen van overheden, kranten. En op basis daarvan beslist ze waarin ze investeert voor haar klanten: vermogende particulieren en bijvoorbeeld pensioenfondsen.

In wezen zit Siermann in de business van het geld verdienen voor mensen die al (veel) geld hebben. Maar, vindt ze, daar is niks banaals aan. Fondsen als Robeco dragen niet bij aan de groeiende inkomensongelijkheid in wereld, stelt ze. „Ik denk juist dat financiële markten een hele positieve, maatschappelijke functie vervullen. Markten zijn de olie van economieën. Ze helpen economieën groeien. In opkomende landen klimmen steeds meer mensen uit de armoede.”

Wie niet presteert, vliegt eruit

Dat het een grote verantwoordelijkheid is om met 43 miljard euro te werken, erkent ze wel meteen. Het is ook een loodzwaar vak, zegt Siermann, nog los van het feit dat ze lange werkdagen maakt en het moeilijk is om thuis niet ook met je werk bezig te zijn. „Onze beleggingsresultaten worden realtime bijgehouden. Klanten kunnen precies zien hoe je het doet. „De prestatiedruk is groot.” Want wie niet presteert, vliegt er uiteindelijk uit. „Dan kiest de klant voor iemand anders.”

Tegen dat soort druk moet je kunnen. Je moet het kunnen loslaten. Zelf doet ze dat onder meer door te sporten, te fitnessen. Maar ook door te relativeren. „Een goede belegger heeft het zes van de tien keer goed. Dat betekent dus ook dat je het vier keer fout doet. Verliezen hoort erbij. Wie dat niet kan, is een slechte belegger.”

Dat er nog andere verantwoordelijkheden bij komen kijken, weet Siermann ook. Veel beleggers uit rijke, westerse economieën hebben de afgelopen tijd geld geïnvesteerd in arme, ontwikkelende landen. Met dank aan de Amerikaanse centrale bank, de Fed, die in een poging de Amerikaanse economie uit het slop te trekken de geldkraan wagenwijd heeft opengezet. Veel van dat ‘gratis geld’ staken beleggers in opkomende landen.

Nu trekken die beleggers dat geld massaal terug. De Fed is begonnen het stimuleringsprogramma af te bouwen, omdat de Amerikaanse economie aantrekt. Dat raakt die opkomende landen hard. Er ontstaan valutacrises, de economie zakt ineen. De Indiase centralebankpresident Raghuram Rajan verweet het Westen vorige week alleen aan zichzelf te denken.

Ook Robeco haalt zijn geld terug. Maar, verweert Siermann: „Je moet niet denken dat wij in ons eentje in staat zijn een markt in beweging te brengen. Daarvoor zijn we te klein. Daarbij: „Al gauw overheerst toch het idee dat je in het belang van je klanten moet handelen. Als de markten omlaag gaan en wij denken dat dat doorgaat, dan verlaten we de markt. Hoewel we dat op een goede manier proberen te doen.”

„De opdracht van onze klanten is om rendement te maken”, zegt Siermann. „Dat gaat niet ten koste van alles, we maken bijvoorbeeld met klanten ook afspraken over duurzaam beleggen. Maar als je zulke afspraken niet hebt gemaakt, is het lastig om op zulke momenten ethische en andere overwegingen een rol te laten spelen en niet in het klantbelang te handelen.”