Zelfs Pernis is niet heilig voor nieuwe Shell-topman

Niets is heilig voor Ben van Beurden. Zelfs Pernis niet, het enorme raffinagecomplex waar de voorlopers van Shell meer dan een eeuw geleden ruwe olie uit de koloniën begonnen te verwerken. Niet dat de nieuwe topman van Shell van plan is Shell Pernis op stel en sprong te sluiten. Maar de winstmarges op de Rotterdamse raffinage lopen wel schrikbarend terug. „En waarom zou je aan iets vasthouden als het te duur is?”.

Tijdens zijn eerste ontmoeting met de internationale pers, bij de presentatie van de zorgelijke jaarcijfers over 2013, herhaalt hij het mantra talloze malen. Het rendement moet omhoog. Alle bedrijfsonderdelen van de energiegigant gaan onder de loep. Is de activiteit concurrerend? En kan Shell het betalen?

Zo niet dan gaan de deuren dicht. Want de nieuwe Shell-topman is vastbesloten om de financiële positie van het bedrijf te verbeteren met een hogere opbrengst op geïnvesteerd kapitaal. De aandeelhouder kan gerust zijn: het dividend zal blijven stijgen.

De 55-jarige Van Beurden, die op 1 januari Peter Voser opvolgde, heeft zich tot in de puntjes voorbereid op zijn eerste officiële optreden. De jaarlijkse bijeenkomst van iedereen die er toe doet in de wereld in Davos, heeft hij laten lopen om optimaal te kunnen presteren. Zijn Australische vrouw heeft hem voor de grote dag een aantal stropdassen meegegeven. De keuze is uiteindelijk gevallen op een onopvallend oranje. „Leek me passend” zegt van Beurden met een zachte g die doet herinneren aan zijn jeugd in de buurt van Roosendaal.

Het scenario is doordacht. Het slechte nieuws dat de winst over 2013 maar liefst 38 procent lager zou uitvallen dan in 2012, heeft hij twee weken geleden al naar buiten laten brengen. Het was het slotakkoord van het tijdperk Voser, de Zwitser die het concern tussen 2009 en 2014 leidde.

De jaarcijfers markeren het begin van het tijdperk Van Beurden. Charmant voert hij de regie. De grijzende Nederlander is al 18 jaar op pad voor Shell in de wereld. Zijn Nederlands is doorspekt met Engelse woorden. De Angelsaksische cultuur lijkt hem nader dan de Nederlandse. Resoluut, glimlachend en zijn eigen vragenstellers kiezend in het publiek: „Ja, u daar achter, wat wilde u vragen?”.

De ‘methode-van-Beurden’ moet een einde maken aan alle mogelijke twijfel rond Shell. In de petrochemietak heeft hij al laten zien dat hij een koele rekenaar is die saneert als het moet. Die methode wordt vanaf nu op de hele multinational toegepast.

Met zinnen als „we moeten sneller reageren als het ergens niet goed gaat” en „we hebben niet altijd de juiste beslissingen genomen”, zet hij een streep onder het tijdperk-Voser.

Zakelijk somt hij op: geen verdere proefboringen in Alaska, zolang er geen juridische duidelijkheid is. En als die er ooit komt moet gekeken worden of het allemaal nog wel loont. Terugschroeven van de schaliegas-activiteiten in de VS omdat Shell daarin niet altijd concurrerend kan zijn. Een deel van de oliewinning op land in Nigeria afstoten omdat de omstandigheden te lastig zijn geworden om winst te kunnen maken. Nee, zeker niet heel Nigeria. Maar wel een deel van de oliewinning op land.

Van Beurden danst behendig om de vraag of Shell nu op de schop gaat. Het ene moment betoogt hij streng dat hij geen „droge bronnen” wil zien, een verwijzing naar de slechte exploratieresultaten. Maar het afstoten van activiteiten ter waarde van minstens 15 miljard dollar in 2014 en 2015 relativeert hij tot „eigenlijks niks bijzonders”. „Dat is 7,5 miljard per jaar. Wat mij betreft zou dat de norm moeten zijn. Een boom moet gesnoeid worden om te kunnen groeien.”

De boodschap is: geen bruuske koerswijziging. Maar wat niet voldoende opbrengt gaat dicht. Structureel verandert er niks en dat hoeft volgens Van Beurden ook niet: „Met een cashflow van 40 miljard dollar ben je niet bepaald in crisis.” Zijn verhaal bracht Shell meteen een kleine 2 procent koerswinst.