Wat speelt er in dat hoofd?

Foto Kees van de Veen

Geen geld. Geen soevereiniteit in technisch beleid. Opnieuw geen perspectief op een selectie die intact zal blijven. Of gewoon een trainer die in oktober vijftig wordt en tijdig van zijn voorzichtig opgevijzelde status als volwaardig voetbalcoach wil profiteren in het buitenland.

Voetbalclub SC Heerenveen kan slechts raden naar de overwegingen van Marco van Basten om niet met de club verder te gaan. De beroemdste man in het eredivisiewereldje deed weer eens iets onverwachts: contractverlenging naast zich neerleggen. Dit seizoen, zijn tweede bij de Friese club, zal het laatste zijn van de oud-bondscoach en drievoudig beste speler van Europa.

Hij mist het juiste gevoel, liet Van Basten via de club weten. Zelf reageert hij pas vandaag tijdens het wekelijkse perspraatje. Zijn zaakwaarnemer zei tegen de NOS dat er niet is onderhandeld met de club. „Het was een beslissing van Marco op gevoel. Er is ook geen andere club waarmee wordt gesproken.”

De verrassing bij de club is groot, want Van Basten liet niet alleen in de media doorklinken dat hij het naar zijn zin had en best verder wilde. In de bestuurskamer, onder vier of meer ogen, leek hij al evenzeer van zins bij te tekenen. En ook tijdens een sponsorbijeenkomst november vorig jaar maakte hij duidelijk een langer verblijf in Friesland te zien zitten.

Er is wel wat gebeurd

Maar sinds november is er wel wat gebeurd. De aanstelling van het zevenkoppige clubbestuur werd, ondanks bedenkingen van de ondernemingsraad bij meer dan de helft van de nieuwe bestuursleden, doorgedrukt door het stichtingsbestuur. De voor Van Basten meest relevante man met een negatief advies, is technisch directeur Vonk. De oud-doelman was eerder teammanager bij AZ.

Erevoorzitter Riemer van der Velde, tegenwoordig belangrijk adviseur bij de club, beschouwt Vonk als een talent dat zich onder zijn vleugels kan ontwikkelen. Maar de onafhankelijke geest Van Basten is wars van dat type onweerstaanbare invloed van een clubicoon op een beleidsman. Zie ook zijn gefnuikte aanstelling als algemeen directeur van Ajax, waar in 2011 sprake van leek. Hij was voor alle partijen een acceptabele compromiskandidaat, tot de almachtige commissaris Johan Cruijff met additionele voorwaarden kwam.

En als Vonk wel soeverein opereert, is het eigenlijk ook niet goed. Dan is hij namelijk de onervaren technisch directeur die, zoals een ingewijde het zegt, „met alle respect elftalconciërge bij AZ was”. Vonk was reservedoelman toen Van Basten als coach van Ajax zijn donkerste dagen als trainer beleefde. Nu is hij dus zijn baas.

Van Basten, momenteel met Heerenveen vijfde in de eredivisie, mist waarschijnlijk het perspectief op een (nog) succesvoller seizoen. Vorig seizoen haalde hij de achtste plek. Het gebrek aan financiële armslag bij de club, met een gat van vier miljoen op de begroting, is een continue frustratie geweest. Maar: „Op dit moment heeft dat geen directe relatie met zijn vertrek”, zei Vonk tegen de NOS.

Van Bastens carrière bij Heerenveen begon met een aanklacht tegen de clubleiding. In zijn optiek werd de opbrengst voor het verkochte ‘supertrio’ – Oussama Assaidi, Bas Dost, Luciano Narsingh – niet in de afgesproken mate geherinvesteerd in de spelersgroep. Hij sprak na de vroege uitschakeling in de Europa League van „versterkingen tussen aanhalingstekens” waar hij het mee moet doen. Eén van die versterkingen was spits Alfred Finnbogason, nu topscorer van de eredivisie met negentien goals.

Frustraties

Begin dit seizoen wond hij zich nog op over het vertrek van Johan Hansma. De technisch directeur, met wie Van Basten het ‘voetbalbedrijf’ overeind hield tijdens een verlammende bestuurscrisis, had volgens een kritische evaluatie een onfrisse rol gespeeld in de strijd tussen oud-voorzitter Robert Veenstra en Riemer van der Velde. Van Basten zag in Hansma slechts een gewiekste voetbalman die op een onhandig moment moest sneuvelen. „Ik kan het begrijpen, maar ik vind het niet zinvol en effectief.”

Van Basten is nu vooral ontstemd door het vertrek deze maand van de Noor Magnus Wolff Eikrem naar Cardiff City, voor naar verluidt 2,5 miljoen euro. Eens te meer de herinnering dat de voormalige ster van Ajax, AC Milan en Oranje bij Heerenveen maar zo lang kan genieten van waardevolle spelers. In Friesland loopt geen suikeroom rond.

Hoe verder, zonder het magnetische charisma van Van Basten? Talent Hakim Ziyech zou willen bijtekenen, maar duidelijk is dat voor hem Van Basten in het toekomstplaatje hoorde. Hetzelfde geldt voor Finnbogason, die dit seizoen weer de begeerte wekt van topclubs. Een vertrek lijkt aanstaande. En Van Basten hoeft zich daar straks niet meer druk om te maken.