Voetbalnieuws wordt met één klik gemaakt

Het nieuwe jaar begon meteen al kenmerkend. Elfvoetbal.nl bracht het ‘nieuws’ dat Nordin Amrabat van Galatasaray deze transferperiode zou verkassen naar Ajax. ‘Amrabat met anderhalf been in de Arena’, kopte de voetbalwebsite. De volgende dag, 2 januari, ontkende elfvoetbal.nl alles weer: ‘Akkoord Ajax en Amrabat is onzin.’ Weer een dag later bleek Amrabat naar FC Twente te gaan. Of nee, de Nederlands-Marokkaanse rechtsbuiten werd uiteindelijk verhuurd aan Malaga, zoals nos.nl onlangs — feitelijk juist — meldde. En zo was Amrabat dagenlang nutteloos in het nieuws geweest en hadden vele voetbalsites het bericht, niet meer dan een gerucht, overgenomen. Copy-paste op internet, gemakkelijk zat.

Nutteloos? Duizenden fans in Amsterdam en Enschede konden even wegdromen bij de gedachte aan de behendige aanvaller in het tenue van hun favoriete club. En slechts weinigen trokken zich iets aan van het fout gebleken transfernieuwtje. Verontwaardigde abonnees om de site op de vingers te tikken zijn er niet. „Alles is gratis op die sites, alles draait om snel en veel”, zegt Kevin van Nunen van ajax.nl. „Het nieuws over Amrabat was gebaseerd op ‘Turkse media’ en dan weet je het wel.Er is geen drempel meer om iets nieuws te noemen.”

De journalistieke lat laag leggen blijkt al jaren een gat in de markt te zijn. Zo raakte Thijs Freriks vorig jaar in bonis door zijn twaalf jaar oude website voetbalzone.nl voor twee miljoen euro te verkopen aan het Britse mediabedrijf Perform Group. Onder de paraplu van de nieuwe eigenaar kan de 33-jarige Freriks de komende jaren nog een veelvoud incasseren. Wat in 2001 was begonnen als een samen met vrienden in elkaar geknutselde website voor voetbalnieuwtjes en -discussies, een hobby eigenlijk, is nu een regelrechte bedreiging voor gevestigde media als Voetbal International en De Telegraaf. In het kielzog van voetbalzone.nl zag een reeks van voetbalwebsites het licht, vaak gevuld door studenten die het nieuws van de gevestigde sites overschrijven in de hoop vele bezoekers te trekken.

De formule van Freriks bestaat uit voetbalnieuws — vaak nieuwtjes, of geruchten — dat zijn jonge werknemers (zeven volledige banen) van zeven uur ’s morgens tot een uur ’s nachts bijeen vegen op internet. De afgelopen maand hadden ze het weer bijzonder druk met transfernieuws — de voetbalfans zijn er dol op. „Het belangrijkste is dat we niets missen”, zegt Freriks, die zelden in de publiciteit komt. „Het gaat om de massa en daar is mijn redactie goed van doordrongen. Hoe meer nieuws, hoe beter. ”

Checken

De kwantitatieve methode werkt. Voetbalzone.nl lokt dagelijks 400.000 bezoekers met haar aanhoudende stroom van al dan niet ware berichten, en staat als gevolg daarvan vol met lucratieve advertenties. Eén redactielokaal en daarnaast medewerkers van begin twintig die thuis of elders inloggen en hun copy-paste-werk verrichten, lijkt het te winnen van de klassieke, nijvere nieuwsgaring in VI’s redactiegebouw in Gouda. „Wij zijn niet blij met deze ontwikkeling”, zegt Arjan van den IJssel, coördinator van vi.nl. „Wij hebben verslaggevers, wij plegen research, we checken de feiten. Maar ja: zodra wij iets op de site hebben geplaatst, neemt de rest het over en is het niet meer van ons. Sites zoals voetbalprimeur.nl en fcupdate.nl checken nauwelijks iets, er werken geen volwaardige journalisten. Zolang die sites de bron vermelden, is er niets aan te doen.”

Tijdens het betoog van Van den IJssel komt een ‘nieuwtje’ voorbij op ajaxshowtime.nl — de site die het officiële ajax.nl dankzij een soepele omgang met nieuws al lang voorbij is gestreefd. Tottenham Hotspur zou zich volgens het bericht willen versterken met de Ajaxspelers Daley Blind, Siem de Jong en Niklas Moisander. Bron: het BBC-radioprogramma Talksport. „Eerst nam ajaxshowtime.nl het over van Talksport”, zegt Van den IJssel. „We zagen dat en belden onze Ajaxwatcher. Die checkte het gerucht. Er bleek niets van waar. Wij brachten het dus niet. Maar nu brengt voetbalzone het nepnieuws alsnog.”

Bram van der Ploeg van ajaxshowtime.nl vindt de kritiek van de gevestigde media achterhaald. „We leven in 2014”, zegt hij. „Het mág, er is niets illegaals aan en in het digitale tijdperk is kopiëren nu eenmaal eenvoudig.” Met als gevolg een groeiend leger van voetbalwebsites, van voetbalprimeur.nl tot fcupdate.nl en vaak gevuld door studenten die hun eigen site in elkaar hebben gebouwd en nu proberen zoveel mogelijk bezoekers te lokken, met als wensdroom ooit te eindigen als Thijs Freriks.

Razendsnel

„De traditionele media zullen anders moeten gaan denken”, zegt de oprichter van voetbalzone.nl. „Bij ons wordt hard gewerkt, duizend berichten uit binnen- en buitenland komen iedere minuut voorbij, we beslissen razendsnel. Nemen we een nieuwtje over, dan zet een editor de betreffende voetballer en club snel in een breder verband, dankzij Google is dat geen probleem. Maar je moet dat wel goed kunnen. En onze kosten zijn laag. Waarom zou je bijvoorbeeld naar een stadion gaan als je de wedstrijd net zo goed op tv kan zien?”

En juist in die stadions zijn de gevolgen van het vele ongecheckte nieuws het beste zichtbaar. Uit de vrees iets belangrijks te missen, voelen ook de serieuzere journalisten zich vaak gedwongen een plotseling opdoemend ‘nieuwtje’ aan een speler voor te leggen. Deze voetballer denkt: daar heb je ‘de media’ weer, en hij maakt zijn uitspraken nog vlakker dan die al waren. Dikwijls moet hij reageren op de bewering dat hij ‘gelinkt wordt’ aan een bepaalde club.

Zo heeft het rondzoemen van onwaarheden grote gevolgen voor het contact tussen voetballers en fans. Maar de trend is niet te stoppen. Opgejut door de nieuw tijd hebben ook de klassieke media tegenwoordig rubrieken als TransferTalk (AD) en Transferdagboek (VI): aparte hoekjes voor het nieuws waar de redacteuren hun journalistieke neus voor ophalen. „Voor ons is dit alles een spagaat”, zegt Arjan van den IJssel van vi.nl. „Brengen we een nieuwtje snel, dan neemt iedereen het over. Brengen we het laat, bijvoorbeeld om nog wat over te houden voor de papieren VI, dan wordt onze site minder interessant.”

Maar er is hoop voor het voetbaltijdschrift. In de aanloop naar het WK komt er naast vi.nl een tweede homepage, niet met nieuwtjes maar juist met columns, duiding en analyses. De weekbladabonnees kunnen er gratis bij, niet-abonnees moeten enkele euro’s per maand betalen om toegang te krijgen. Op die manier hoopt VI de daling in de tijdschriftenverkoop te stoppen en tegelijk beter aan de weg te timmeren op het internet.

„Het is ons antwoord op voetbalzone.nl en al die andere voetbalwebsites”, zegt co-hoofdredacteur Tom van Hulsen. „In de achtergrondinformatie op onze nieuwe website zullen ze vast niet zo geïnteresseerd zijn.”