Scheltema

Een tijdje terug wilde een schrijver met mij afspreken ‘bij Scheltema’. Ik vond het een opvallende keuze, maar ook een goed idee. Een boekhandel is immers een inspirerende omgeving. Toen de schrijver in kwestie er na een half uur nog niet was – auteurs zijn een bijzonder ras, ze bewegen zich over het algemeen in een ander universum waar tijd vaak niet zo’n grote rol lijkt te spelen – en ik hem net wilde bellen, belde hij mij al: „Waar blijf je? Word je weer vastgehouden door die slavendrijver?” Hij bedoelde de uitgever. Auteurs zijn altijd een beetje bang voor de uitgever. Dat is deels onterecht.

„Waar ik zit? Waar ben jij? Ik ben er al lang!”

„Ik weet niet veel zeker in dit leven, meisje, maar wat ik wel weet is dat jij niet bij Scheltema bent. Altijd maar liegen, die redacteuren. ‘Wat een meesterwerk, dit wordt een bestseller, dit wordt jouw doorbraak…’” Hij ratelde door. Ik keek ondertussen nog eens goed om me heen. Mijn oog viel op de grote witte letters.

„Shit, sorry, ik ben bij Polare. Mijn fout.”

„Bij wat?!”

„Je weet wel, voorheen Scheltema Holkema Vermeulen, Selexyz, Polare… Scheltema. Wij uit de boekenbranche noemen dat toch nog steeds zo, ‘Scheltema’?”

„Wij uit de boekenbranche komen sowieso niet in die commerciële toko, meisje, al niet meer sinds het Selexyz met een z heet. Sowieso, waarom zou ik in godsnaam met jou in die supermarkt willen afspreken, waar al die successen me tegemoet glinsteren? Waar geen beschaafd boek te vinden is? Waar al die zeikerds me aanstaren vanaf die glanzende omslagen van die kutboeken waardoor ze nu toch in Porsches kunnen rijden? Geef me één reden waarom ik zou voorstellen om dáár met jou mijn nieuwste, mijn zoveelste boek dat gaat mislukken, te bespreken?”

„Jouw nieuwe boek gaat niet mislukken. Niet nu je bij ons zit.”

„Marscha…”

Ik zweeg. Als redacteur moet je ook kunnen zwijgen.

„Schiet nou maar op, mijn cappuccino staat hier koud te worden. Of gaan we bier drinken?”

Ik hing op, haalde diep adem en fietste naar café Scheltema op de Nieuwezijds Voorburgwal.

De ‘commerciële toko’ is nu gesloten. Tot mijn spijt. En dat zeg ik niet alleen omdat ‘wij uit de boekenbranche’ voor ons voortbestaan mooi wel voor een deel afhankelijk zijn van ketens als Polare. Ik moet eerlijk opbiechten: zelf ben ik vaak zo druk met bijvoorbeeld boeken maken dat ik vrij veel op bol.com koop. Ik vind het ook zo handig dat ik er dan meteen 20 kilo kattenbakkorrels bij kan bestellen die ik dan niet hoef te sjouwen. Bovendien koop ik online veel gerichter, terwijl ik in een boekwinkel ook altijd nog even bij de ramsj ga kijken om vervolgens nog drie extra boeken en een dichtbundel aan te schaffen die toevallig niet in de ramsj waren. Kortom: wat ik doe om geld te besparen, is iets wat me uiteindelijk mijn baan kan kosten, omdat juist zo de branche instort. Totaal onlogisch. Ik weet het en het spijt me.

Ook moet ik toegeven dat het veel plezieriger is om naar boekhandel Van Rossum, Jimmink, Godfried, Pantheon, Schreurs & De Groot, Schimmelpennink, The Island Bookstore, Het Martyrium en Athenaeum te gaan. Veel gezelliger, veel beter aanbod. Maar wat zal ik PolareSelexyzScheltema missen, want wat was het heerlijk dat ik tenminste één plek in Amsterdam wist waar ik even geen schrijvers tegenkwam.