De NAM gaat eindelijk met de Groningers praten

Een gaslocatie van de NAM bij het Groningse ’t Zand. Foto Sake Elzinga

De tractoren staan in de schuur. Vlaggen, eieren en tomaten zijn thuisgelaten. Voor het gemeentehuis van Loppersum is geen actievoerder te bekennen, als commissaris van de koning Max van den Berg er gistermiddag zijn „dialoogtafel voor het gaswinningsgebied” presenteert.

Voor het eerst in vijftig jaar gaat ‘de regio’ meepraten over de omstreden aardgaswinning in Noordoost-Groningen. Een burgemeester, een gedeputeerde, maar ook elf vertegenwoordigers van bewoners, boeren, bedrijven en woningcorporaties. Ze schuiven elke maand om de tafel met directeur Bart van de Leemput van gaswinningsbedrijf NAM en directeur Jos de Groot van het ministerie van Economische Zaken.

De praattafel gaat niet bepalen hoeveel gas er wordt gewonnen. Dat beslissen kabinet en Tweede Kamer. Wel worden afspraken gemaakt over veiligheid, schadeafhandeling en maatregelen die krimpregio Noordoost-Groningen weer vooruit moeten helpen. Want de provincie wil doorpakken, nu NAM en kabinet 1,2 miljard euro hebben toegezegd voor schadeherstel, meer leefbaarheid en het aardbevingsbestendig maken van woningen.

Maar liefst de helft van de inwoners van Loppersum wil verhuizen als ze de kans krijgen. Ook investeerders houden de boot af wegens gasbevingen en overstromingsrisico’s. „Het risico bestaat dat we hier doodbloeden”, vertelde Cor Zijdeveld namens de samenwerkende bedrijven in de Eemsdelta maandag aan bezoekende leden van de Tweede Kamer.

VVD-coryfee Jan Kamminga en PvdA-kopstuk Jacques Wallage – ze zaten bij elkaar op school in Groningen – gaan de gesprekken voorzitten. „Stapje voor stapje” hoopt Jacques Wallage „het geschonden vertrouwen” van de bevolking te herwinnen. Of dat lukt, is allerminst zeker. „Het wordt een lastige klus”, zegt hij. „Maar boosheid alleen brengt ons niet verder. Er moet hier gehandeld worden vanuit zelfrespect en niet bedeling. Deze tafel moet laten zien dat Groningers zelf veel kunnen. We steken al onze energie in open communicatie en eerlijke informatie, ook van de NAM.”

Vijftig jaar, zeggen de Groningers, ging de gaswinning „over ons en zonder ons”. Jarenlang ontkende de NAM een verband tussen gaswinning en aardbevingen. En het afgelopen ‘studiejaar’ bracht Groningen stilstand en later opstand toen bleek dat de NAM tegen het veiligheidsadvies van de toezichthouder in een recordhoeveelheid gas uit de bodem had gehaald.

Hoe denkt Wallage dit diepgewortelde wantrouwen te kunnen wegnemen? „Als we de komende maanden afspraken kunnen maken over een meer onafhankelijke schadeafhandeling en fatsoenlijk schadeherstel, is een eerste stapje gezet.”

Maar willen de Groningers ook niet weten of de NAM zich aan de gasafspraken houdt? „Daarom ben ik bijzonder blij dat inspecteur-generaal Jan de Jong van het Staatstoezicht op de Mijnen aanschuift. Met zijn expertise kunnen we controleren of de NAM gas wint met de hand aan de kraan.”

Het is goed, reageert NAM-directeur Van de Leemput, dat de tafel controleert of het bedrijf zich houdt aan de afspraken over gaswinning. „Ik heb me voorgenomen vooral te luisteren, niet te agenderen.” Dat neemt niet weg dat hij over een paar brandende kwesties graag afspraken maakt. „Hoe wil men bijvoorbeeld dat we hier huizen en gebouwen gaan verstevigen tegen aardbevingen?”

Intussen maakt voorzitter Corine Jansen van bewonersorganisatie GBB zich zorgen. Ze schuift samen met een medebestuurslid aan. Alleen: niet al haar leden willen zaken doen met de NAM. Actiegroep Loeske evenmin. Die vindt: je wint gas in het gebied, of je laat er mensen wonen, niet allebei. Jansen: „We moeten onze leden nog raadplegen. Ik vrees dat de onrust in Groningen nog wel even aanhoudt.”