Kijken: de giftige zweefslang kan meters door de lucht dankzij zijn ribben

Een vliegende paradijsslang. Foto Reuters / Jake Socha / Virginia Tech

Hij is de nachtmerrie van iedereen met ofidiofobie (ook wel slangenfobie): de paradijsslang. Deze slang is niet alleen licht giftig, maar kan ook vliegen. Nou ja, hij zweeft meters door de lucht. De slang kenden we al, en het zal degenen met een fobie weinig verlichting bieden, maar we weten nu ook hóe hij het doet.

Het geheim zit in de ribben, zo weet NRC’s wetenschapsredactie vandaag in de krant te melden. Bioloog John Socha en zijn collega’s van Virginia Tech publiceren het onderzoek waaruit dat blijkt deze week in wetenschappelijk tijdschrift The Journal of Experimental Biology.

De vliegende slangen, zo ontdekten zij, spreiden hun ribben op een specifieke manier uit en genereren zo genoeg zweefvermogen om meters ver te komen. Als de paradijsslang zich van een hoogte van 10 meter lanceert, kan hij met die tactiek 14 meter verderop landen. Daarbij haalt hij een maximale zweefsnelheid van 36 kilometer per uur.

Zwemmen door de lucht

De paradijsslang (Chrysopelea paradisi) waar de wetenschappers onderzoek naar deden, komt in Azië voor en is een van de vijf soorten vliegende slangen ter wereld. Hij wordt ongeveer een meter lang en is een beetje giftig. De vliegende slangen zijn de enige dieren die zonder ledematen kunnen zweven. Dat ziet er een beetje uit alsof ze elegant door de lucht zwemmen:

Als een ufo

Hoe werkt het dan? De kop van de slang wordt stijf gehouden, het achterlijf kronkelt en neemt de vorm aan van een soort valscherm in de vorm van een ufo. De redactie Wetenschap legt uit:

Het was biologen al eerder opgevallen dat vliegende slangen hun ribben spreiden. Nog geen tel nadat de slang springt of valt, is zijn onderzijde al afgeplat. Soms is de slang zo plat dat zijn hart een beetje naar buiten steekt. De staartpunt blijft rond.

Nu is ook duidelijk hoe het precies in zijn werk gaat. Daarbij zijn de wat driehoekige aerodynamische ufo-vorm en het door de lucht kronkelen (of ‘zwemmen’) van het lichaam essentieel:

Slangenonderzoeker Socha en zijn collega’s keken naar de rol die de platte buik speelt bij het zweven. Met een 3D-printer maakten de biologen een plastic doorsnede, die ze testten in een ‘watertunnel’. Het slangenlijf bleek ongeveer zo aerodynamisch als een vliegtuigvleugel, maar alleen bij kanteling. Een levende paradijsslang verkrijgt kanteling door te kronkelen, denken de biologen. Zijn rug draait een beetje naar binnen.

Oftewel:

Misschien een kleine opluchting voor de ofidiofoben onder ons: “Ze zijn klein en relatief ongevaarlijk. Eigenlijk zijn ze veel banger voor jou dan jij voor hen. Als je in de buurt bent, zullen ze van je weg zweven, niet naar je toe”, aldus onderzoeker Socha tegenover persbureau Reuters over zijn paradijsslang.