Merkel start zonder franje en oppositie derde termijn

Bondskanselier Angela Merkel (CDU) had gisteren exact zestig minuten nodig om de Bondsdag, en over de hoofden van de volksvertegenwoordigers heen, Europa en de wereld, te vertellen wat haar regering de komende vier jaar gaat doen. Een regeringsverklaring aan het begin van haar derde kabinetsperiode zonder fratsen, franje of grote woorden. Het was ook een regeringsverklaring zonder noemenswaardige oppositie in het parlement: Groenen en Die Linke bezetten 127 van de 631 zetels.

Zittend op het puntje van een stoel, vanwege haar tijdens de kerstvakantie opgelopen bekkenblessure, gaf de bondskanselier staccato een opsomming van de hoofdpunten van beleid. Volgens de Süddeutsche Zeitung een „rondgang langs de voetnoten van het regeerakkoord”. Hier en daar echter plaatste Merkel wel degelijk accenten bij onderwerpen die zij als ‘Chefsache’ beschouwt: het bestrijden van de monetaire crisis in Europa, de betrekkingen met de VS en die met Rusland. De rust in de Europese monetaire unie is volgens Merkel „bedrieglijk”. Ze hamerde nog eens op de noodzaak om, in verband met de totstandkoming van een Europese bankunie en met het Europese stabilisatiemechanisme, „Europese verdragen aan te passen”.

Merkel stond ook stil bij de gespannen toestand in Oekraïne waar volgens haar nu „noodzakelijk politieke hervormingen mogelijk zijn”. De oppositie in dat land zet zich volgens Merkel „voor dezelfde waarden in die ook voor ons leidinggevend zijn in de Europese Unie”. Overigens liet de bondskanselier het niet bij deze woorden: ze telefoneerde gisteren daadwerkelijk zowel met president Viktor Janoekovitsj van Oekraïne als met de Russische president Vladimir Poetin. Zij riep hen beiden op al het mogelijke te doen om te komen tot een „constructieve dialoog”.

De verhouding met Washington spoelde Merkel met warm en met koud water: het belang van de Duits-Amerikaanse vriendschap staat buiten kijf. Maar afluisteren „kan echt niet” tussen bondgenoten. En ze hamerde erop dat dit leidt tot wantrouwen. Merkel wreef de Amerikanen in dat gebrek aan vertrouwen uiteindelijk leidt tot minder veiligheid. Ze hield de Bondsdag voor dat ze er zeker van was dat zij Washington uiteindelijk „met de kracht van argumenten” zou kunnen overtuigen. Maar aan de andere kant temperde zij verwachtingen dat er snel een ‘No-Spy-Abkommen’ komt, een akkoord waarin afspraken staan om elkaar niet te bespioneren. „Daar is meer voor nodig dan een reisje van mij naar het Witte Huis,” zei Merkel nuchter.

Pijnlijke kritiek, bijvoorbeeld van oud-bondskanselier Gerhard Schröder (SPD), op de geplande extra uitgaven van 160 miljard euro tot 2030 aan pensioenen, wees Merkel af. Haar kabinet stelt „de mens centraal”.