Column

Ik heb nieuws voor het Gerechtshof

Maandag, 09.45 uur: ‘Een 23-jarige man die vijfduizend e-books verspreidde via de torrentsite The Pirate Bay, is niet veroordeeld voor auteursrechtenschending.’ Maandag, 15.54 uur: ‘Boekwinkel Polare gaat tijdelijk dicht.’

Dinsdag, 10.04 uur: ‘Internetproviders hoeven The Pirate Bay niet langer te blokkeren.’

Ik geef toe, het is wat suggestief om het nieuws van deze week zo te rangschikken, maar toch: in de boekenonderwereld zal wel een champagnefles geopend zijn. De bovenwereld moet noodgedwongen sluiten, en de onderwereld mag straffeloos de kasten leegroven.

Waarom zo’n e-bookdief vrijuit gaat is mij een raadsel. Het Gerechtshof argumenteert: er is geen algemeen belang geschaad, en die jongen is er zelf niet rijker op geworden. En dat moet blijkbaar, wil je diefstal van auteursrechten strafrechtelijk aanpakken. Zou hij vijfduizend wc-rollen hebben gestolen, ja, dan kon het Openbaar Ministerie hem gewoon voor diefstal vervolgen, maar auteursrecht, o la lá, dat is complexer… Dat moet langs civiele procedures.

Ik heb nieuws voor het Gerechtshof. Diefstal van e-books verschilt in niets van reguliere diefstal. Tegenover elk boek dat gratis op Pirate Bay verschijnt, staat potentieel één boek dat onverkocht blijft. Dat boek is daarmee gejat, via een omweg, maar evengoed ordinair gejat.

Ik heb nieuws voor het Gerechtshof. Diefstal van e-books schaadt weldegelijk een algemeen belang. Niet vervolgen betekent een gedogende atmosfeer rond boekendiefstal: iedereen doet het, dus het zal wel mogen.

Ik heb nieuws voor het Gerechtshof. Aan een gemiddelde roman werkt een schrijver drie jaar. De bruto-opbrengst daarvan bedraagt tussen de 10 en 15 procent per verkocht exemplaar. In de meeste gevallen is dat te weinig om van te bestaan, maar de schrijver doet het toch, als geschenk aan een relatief kleine kring van lezers, zoals uzelf (want volgens een recent onderzoek van Vrij Nederland is het lezen van literatuur de belangrijkste ‘hobby’ van rechters).

Ik heb nieuws voor het Gerechtshof. E-bookdiefstal is niet alleen broodroof van die toch al schamele royalty’s, het bedreigt ook de infrastructuur rond het boek. Een hele keten van werknemers – redacteuren, persklaarmakers, correctors, omslagontwerpers, distributeurs, drukkers en boekverkopers – raakt erdoor benadeeld.

Kom kom, zult u zeggen, digitale boeken zijn toch nog altijd maar een fractie van de totale boekverkoop? Ook dan heb ik nieuws voor u: dit aandeel gaat onvermijdelijk stijgen, en willen we dat de boekenbranche blijft bestaan dan moeten we nu beginnen met het plaatsen van de juridische dranghekken. Nu niet vervolgen schept een precedent waar juist afschrikking nodig is.

Nu de bestaande wetgeving ontoereikend blijkt om zulke diefstal aan te pakken, is een aanpassing daarvan onontkoombaar.