Hoe Weekers talloze keren struikelde en uiteindelijk viel

“Weekers solliciteert naar een enkeltje richting Koning, zoals hij de Kamer informeert”, twitterde Alexander Pechtold. Niet gisteren, maar al in mei vorig jaar. Vandaag stapt staatssecretaris Frans Weekers inderdaad naar de koning, nadat hij de laatste tijd van incident naar incident struikelde.

Foto ANP / Martijn Beekman

“Weekers solliciteert naar een enkeltje richting Koning, zoals hij de Kamer informeert”, twitterde Alexander Pechtold. Niet gisteren, maar al in mei vorig jaar. Vandaag stapt staatssecretaris Frans Weekers inderdaad naar de koning, nadat hij de laatste tijd van incident naar incident struikelde.

Twitter avatar APechtold Alexander Pechtold Weekers solliciteert naar een enkeltje richting Koning, zoals hij de Kamer informeert.

De D66-leider stuurde de tweet naar aanleiding van het optreden van Weekers rond de Bulgaarse toeslagenfraude, waarbij Bulgaarse bendes miljoenen wisten te incasseren. “Klunzig”, zo werd de slordige manier waarop hij inlichtingen aan de Kamerleden verschafte genoemd. Na vier brieven over de kwestie was de oppositie nog niet tevreden. En voordat Weekers kritische vragen van de Kamer had beantwoord, schoof hij alvast aan bij EenVandaag om de situatie te bespreken.

Het doet denken aan een soortgelijk geval van ‘onhandig communiceren’, dat NRC vorig jaar in een profiel (€) aanhaalde:

“Zo torpedeerde hij twee jaar geleden zijn eigen Fiscale Agenda – zijn ideeën over het belastingstelsel. Het nieuws uit de nota werd aan De Telegraaf gegeven, terwijl de Kamer nog van niets wist. Toen de nota openbaar werd, zat Weekers in het vliegtuig naar de VS, onbereikbaar voor de kritiek van toenmalige coalitiepartners (CDA, PVV), die zijn verhaal uit ergernis neersabelden.”

Weekers is een ervaren politicus

Gisteren in het debat leek het er niet altijd op…

…maar toch is Weekers geen onervaren politicus. Integendeel, hij is een van de politici die al het langst rondlopen op het Binnenhof. De in het Limburgse Weert opgegroeide Frans Weekers zat tussen 1998 en 2010 vrijwel onafgebroken in de Tweede Kamer, voordat hij in het eerste kabinet-Rutte aantreedt als staatssecretaris van Financiën.

Onder minister Jan Kees de Jager haalde Weekers vooral het nieuws door de impopulaire maatregel om de btw op concert- en theaterkaartjes te verhogen. Serieus in de problemen kwam Weekers pas in 2012, als het tweede kabinet-Rutte net is aangetreden. In de aanloop naar die verkiezingen stond dit billboard op een 35 meter hoge reclamezuil langs de A73 bij Roermond.

Stem Limburgs! Foto NRC / Chris Keulen

Het billboard bleek een cadeau van Jos van Rey, de ex-wethouder van Roermond die wordt verdacht van corruptie. Toen dat bekend werd, zei Weekers eerst dat hij niet wist wie het billboard had betaald. Later moest hij toegeven dat hij wel degelijk wist dat het geld van Van Rey kwam. Het leverde hem bijtende kritiek op in de Kamer, maar nadat hij door het stof was gegaan, overleefde hij.

Ondanks al deze kwesties krijgt hij nog sterke steun binnen de eigen VVD. NRC schreef een tijd geleden (€) waarom:

Omdat hij zich voor geen enkel klusje te goed voelt, is hij geliefd bij de partij. Hij is geen diva, zeggen partijgenoten. De onhandigheid met de media herkennen zijn partijgenoten wel. Weekers wil soms net iets te snel, en als hij dan niet 100 procent op de zaak is gefocust, dan kan hij wel eens laconiek worden. Ook inhoudelijk wordt Weekers binnen de VVD als zeer waardevol ervaren. Dat de staatssecretaris het imago heeft lui te zijn, komt door zijn Limburgse joie de vivre, zo zeggen ze binnen de eigen partij, hij moppert nooit. Want hij is wel degelijk een snoeiharde werker, en ook nog een die op de terreinen van pensioenen, financiën en economie, altijd met creatieve oplossingen komt.

‘Verloor grip op debat en groef zijn eigen graf’

Bij het debat over de Bulgaarse toeslagenfraude weet hij een groot deel van de Kamer er niet van te overtuigen dat hij daadkrachtig optreedt tegen de fraude. Een motie van wantrouwen van vrijwel alle oppositiepartijen overleeft hij. Deze maand speelt de kwestie van de toeslagen opnieuw. Nu krijgt hij het verwijt dat hij juist te streng is.

Een van de maatregelen tegen fraude is dat toeslagen nog maar op één rekeningnummer worden gestort, maar door problemen bij de invoering krijgen meer dan honderdduizend mensen tijdelijk geen toeslag. Opnieuw is er onhandige communicatie. Op televisie wekt Weekers de indruk dat mensen het aan zichzelf te danken hebben als ze geen toeslagen meer krijgen. Tijdens het debat bood hij gistermiddag daarvoor zijn excuses aan. Hij erkende dat hij ‘niet de meest zorgvuldige bewoordingen’ had gekozen.

In het verloop van het debat wist Weekers weinig vragen helder te beantwoorden. In het debat groef hij zijn eigen graf, liet politiek redacteur Emilie van Outeren gisteren weten.

“Vanochtend leek er nog niets aan de hand. Hij raakte echter zó verstrikt in cijfers en hij verloor de grip op het debat. Hij lijkt zijn eigen graf te hebben gegraven door zijn gebrek aan inhoudelijke kennis en voorbereiding en manieren om de schade te beperken.”

Als het Weekers in de loop van de avond duidelijk wordt dat ook de oppositiepartijen die het kabinet op onderdelen steunen een motie van afkeuring zullen steunen, maakt hij een keuze:

Wie nu?

De gevolgen voor de coalitie zullen waarschijnlijk meevallen. Lastig wordt de zoektocht naar een kandidaat die wel met de problemen die het systeem van de toeslagen met zich meebrengt kan omgaan. Politiek redacteur Tom-Jan Meeus:

“Bewindslieden die vertrekken zijn natuurlijk nooit goed voor een coalitie en zeker niet voor de verliezende partij: in dit geval de VVD. Maar in deze specifieke situatie is heel duidelijk dat Weekers het aan zichzelf heeft te wijten. Hij hoefde niet per se weg, maar in het debat verspeelde hij zijn kansen. Daardoor kunnen de gevolgen voor de coalitie beperkt blijven.

Maar bij de Bulgaarse toeslagenfraude werd hem verweten dat hij niet streng genoeg was geweest. Gisteren werd hij afgerekend op het feit dat hij juist te streng is geweest, waardoor mensen hun toeslag juist niet kregen. Dat geeft aan hoe hopeloos het hele systeem is. Deze man heeft er niet veel van gemaakt, maar het hele systeem valt moeilijk te managen en een opvolger krijgt te maken met dezelfde problemen.”

Bekijk ook het politieke schouwspel in de Kamer van gisteren, vastgelegd door ANP-fotograaf Martijn Beekman