Column

Ambassadeursdochter met lippensofa

‘Het was de dochter van de Russische ambassadeur”, zegt museumdirecteur Sjarel Ex. De beroemde Mae West lippensofa van Salvador Dalí was net achter een koord in het Rotterdamse Boijmans van Beuningen geplaatst. Prompt plofte er een tiener op om zich te laten fotograferen door een vriendje. „We hebben haar van de bank geplukt en aangehouden, zoals altijd. Maar toen ze de dochter van de ambassadeur bleek te zijn, lieten we haar maar gaan.” De Greenpeace-leden zaten nog vast in Rusland. Dat leek even belangrijker.

Gedragen kinderen zich nog enigszins, in Nederlandse musea? Dat was eigenlijk de vraag. Afgelopen weekend, rond het moment dat een bezoeker van het Groninger Museum per ongeluk achterwaarts een unieke vaas van Jaime Hayon aan scherven liep, klom in Tate Modern in Londen een peuter in een kunstwerk van Donald Judd (waarde 10 miljoen dollar). Galeriehoudster Stephanie Theodore uit New York, net op bezoek, sloeg het tafereel met afgrijzen gade en plaatste een foto op Twitter. Je ziet de ouders onverstoorbaar Judds constructie Untitled (1980) bewonderen – hun kind ligt op de onderste plank. Tate bevestigde me het verhaal. En Theodore liet weten dat ze al was bedreigd. Mensen bleken heftig van mening dat een kind ook in een museum ‘vrij’ mag bewegen.

Dit verbaasde me – kenden museumdirecteuren in Nederland het fenomeen al? „Helemaal”, zei Sjarel Ex. In Boijmans gaat ongeveer 25 keer per jaar iets kapot dankzij bezoekers – en niet alleen kinderen. De zwevende steen van Wim T. Schippers, getiteld ‘Het is Me Wat’? „Een bejaarde man gaf het ding een karatetrap om de dames te imponeren.” Het ei van Jeff Koons, op een verhoginkje? „Mensen klimmen er voortdurend op om te zien ‘of het echt is’.” De verleidelijke spiegelkamer van de Japanse wereldster Yayio Kusama? „Een ramp.” Je kunt erin. De vloer is bedekt met fallussen. Er is een camera die bezoekers in de gaten houdt, met een beeldscherm aan de buitenkant, zodat iedereen dat weet. „En toch gaan de mensen los.” Jongeren laten zich „op alle mogelijke manieren” met de fallussen fotograferen. Moeders en ook een oma zijn verwijderd toen zij hun kinderen aanmoedigden zich erop te storten.

Talloos zijn de incidenten van kinderen die beelden omver rennen – en enkele volwassenen die dat opzettelijk doen. De vrouw die in een ring van 360 vazen van Hella Jongerius ‘viel’? „We hebben de camerabeelden opnieuw en opnieuw beoordeeld, maar mevrouw verloor bepaald niet haar evenwicht: ze sprong.”

Boijmans maakte dat destijds bewust niet bekend, bang voor een rage.

Waar komt al dat museumhooliganisme volgens Ex opeens vandaan? Museumnachten zijn het ergst, zegt hij, omdat daar zoveel ongeoefend publiek komt. Dan huurt Boijmans 35 extra, in hooligans gespecialiseerde kleerkasten van Feyenoord in. Tip van Ex aan ouders: neem een goede verzekering. Na ieder incident volgt aanhouding en een schadezaak.

Musea hebben steeds minder achter glas. Maar kunst kan een hevige zintuiglijke ervaring zijn, denkt de museumdirecteur. „Als kunst fraai is, dan wil je erin.” Sjarel Ex vindt dat toch ook wel een compliment.