Obama: kleinere kloof arm en rijk - ‘scherp tegen Republikeinen’

President Obama tijdens zijn toespraak tot het Congres. Links achter hem zitten vicepresident Joe Biden en rechts de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden John Boehner. Foto AP / Larry Downing

In zijn vijfde State of the Union, de jaarlijkse toespraak tegenover het Congres, beloofde de Amerikaanse president Obama zijn best te doen een eind te maken aan de groeiende ongelijkheid in het land. Hij is vastbesloten om concrete stappen te nemen daartoe, desnoods zonder de steun van het Congres.

De kloof tussen arm en rijk in de VS is onder Obama alleen maar toegenomen en is sinds de jaren twintig niet meer zo groot geweest. Het inkomen van de rijkste 1 procent van de Amerikanen steeg in 2012 met 20 procent. De overige 99 procent zag het inkomen met 1 procent toenemen. Obama hamerde de afgelopen weken al op het belang van de middenklasse en deed dat in zijn speech opnieuw:

“Ondanks vier jaar van economische groei en ongekende winsten voor multinationals, is het gemiddelde inkomen gestagneerd. Er is meer ongelijkheid. Te veel mensen moeten te hard werken om maar net rond te komen, en te veel mensen zitten helemaal zonder werk. Het is aan ons deze trend te keren.”

Het minimumloon moet wat betreft de president omhoog. Om dit landelijk te regelen moet het Congres in actie komen, maar Obama kondigde aan desnoods zonder het Congres te handelen. In zijn toespraak liet hij merken dat hij niet van plan was zich weer te laten gijzelen door het Congres zoals afgelopen jaar gebeurde.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Als u niet meewerkt, doe ik het zelf wel, zegt Obama tegen het Congres. En: staande ovatie van hetzelfde Congres. #SOTU

Obama wil niet meer in houdgreep zitten van Congres

Volgens onze correspondent in Amerika, Guus Valk, was de president scherper tegen de Republikeinen dan in andere jaren:

“Obama liet merken dat het jaar 2013, dat in feite een jaar van politieke stilstand was, zijn wilskracht niet heeft gebroken. Het afgelopen jaar kreeg Obama vrijwel niets gedaan, en leidde een politieke crisis in oktober zelfs tot een sluiting van de federale overheid. Kiezers geven de Republikeinen de schuld van de politieke verlamming, maar voor Obama is dat een schrale troost: de progressieve agenda die hij beloofde aan het begin van zijn tweede termijn, vorig jaar, is grotendeels tot stilstand gekomen.”

De speech van Obama komt op een moment dat zijn populariteit in een grote dip zit. Nog maar 42 procent van de kiezers steunt zijn beleid, 51 procent is er een tegenstander van, zo bleek uit een recente peiling.

Of vannacht nu de zo gewenste briljante State of the Union was, valt te bezien. Valk noemde het een vrij matte toespraak. Obama meed ideologisch beladen onderwerpen zoals vuurwapenbezit, en probeerde over te komen als de president van het midden. Ook het buitenland noemde hij nauwelijks.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Verder was de #SOTU inhoudelijk wat mager: Obama ging dossiers langs waar in vijf jaar nog weinig bereikt is: Gitmo, wapens, immigratie.

Reactie Republikeinen

Obama kondigde verder een nieuw pensioenfonds aan waar Amerikanen met een baan kunnen sparen. Uit een recent onderzoek blijkt dat Amerikanen nauwelijks sparen voor hun pensioen, en al ver voor die tijd grote schulden hebben. Maar de Republikeinen, die voor belastingverlagingen pleiten als oplossing voor armoede, keurden Obama’s plannen meteen na de toespraak af.

Bij monde van de Republikeinse Cathy McMorris Rodgers, liet de partij weten dat “de vrije markt mensen zelf beslissingen laat nemen, en niet de overheid”. Ook senator Rand Paul van Kentucky zei in een reactie dat economische groei komt van belastingverlagingen.

Obama wil Iran een kans geven

Obama roemde in zijn speech ook de overeenkomst die het Westen onlangs sloot met Iran over het Iraanse atoomprogramma en riep het Congres op diplomatie een kans te geven. Veel politici in Washington willen ondanks de recente toenadering tussen Teheran en het Westen nieuwe sancties instellen.

“Als ik een nieuwe sanctiewet op mijn bureau krijg zal ik die met een veto blokkeren. In het belang van onze nationale veiligheid moeten we diplomatie een kans geven. Als Iran deze kans niet grijpt zal ik de eerste zijn die voor nieuwe sancties pleit. Maar als Iran deze kans wel grijpt zetten ze een belangrijke stap om zich weer bij de gemeenschap der landen te voegen.”

De president herhaalde overigens zijn voornemen om de gevangenis Guantánamo Bay te sluiten. Volgens de president is dit jaar hét moment om het detentiecentrum te sluiten. Maar scepsis over dit voornemen overheerst, gezien de eerdere beloftes die de president deed:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk More realistic. RT @jimgeraghty Gitmo will close when the last remaining detainee dies of old age.


Lees hier de volledige tekst van de State of the Union. En bekijk hier de volledige toespraak.