Korting cultuur wordt verdubbeld; na Rijk snijden ook gemeenten fors

De gemeenten zullen vanaf 2015 naar verwachting 250 miljoen euro minder uitgeven aan cultuur dan ze in 2011 deden. Die bezuiniging komt bovenop het terugschroeven van het rijksbudget voor cultuur met 250 miljoen euro.

Dat heeft onderzoeksbureau Berenschot berekend op basis van een enquête waaraan 65 gemeenten meededen. Beleidsmedewerkers en wethouders cultuur vulden online een vragenlijst in over het cultuurbeleid dat zij in hun gemeenten verwachten na de gemeenteraadsverkiezingen in maart. De helft voorziet dat de coalities die daarna worden gevormd extra bezuinigingen zullen doorvoeren op het gemeentelijke cultuurbudget.

In 2011 gaven de gemeenten nog 1,98 miljard euro uit aan cultuur, een miljard meer dan het Rijk (987 miljoen euro). De gemeenten hebben in 2011-2013 al 170 miljoen euro bezuinigingen op cultuur ingeboekt. Zij verwachten dat daar, na de verkiezingen, 80 miljoen bij komt. Daarmee zouden de gemeentelijke uitgaven aan cultuur in 2015 volgens Berenschot dalen tot 1,74 miljard euro, terwijl die van het Rijk omlaag gaan naar 740 miljoen euro.

Berenschot-onderzoeker Bastiaan Vinkenburg vindt de uitkomsten eigenlijk gunstiger dan verwacht. Vanaf 2017 gaapt er een gat van 6,1 miljard tussen de verwachte inkomsten en uitgaven van de gemeenten. „De gemeenten staan forse veranderingen te verwachten, zoals een korting op het Gemeentefonds en extra taken die naar hen worden overgeheveld. Ik had verwacht dat zij de financiële druk voor een groter deel bij cultuur zouden neerleggen, maar uit de enquête is te concluderen dat dat meevalt.”

Van 2011 tot en met 2013 bezuinigden de gemeenten gemiddeld 9 procent op hun cultuurbudgetten. Als de bezuinigingen die de gemeenten verwachten na de verkiezingen worden meegerekend, loopt dat percentage op tot gemiddeld 13 procent. Dat zou neerkomen op een bezuiniging van 250 miljoen euro op de gemeentelijke cultuurbudgetten sinds 2011, een even grote bezuiniging als die op het rijksbudget voor cultuur is doorgevoerd.

Berenschot voerde het onderzoek uit in samenwerking met belangenorganisatie Kunsten ’92, waarvan een kleine 400 culturele instellingen lid zijn. Donderdag houdt die organisatie in Rotterdam een gemeentelijk cultuurcongres, waar het onderzoek zal worden gepresenteerd. De meeste gemeenten die meededen aan de enquête (57 van de 65) verwachten dat culturele thema’s die een rol spelen in de plannen van minister Bussemaker (Cultuur, PvdA), zoals cultuureducatie en cultureel ondernemerschap, ook een plek zullen krijgen in de collegeakkoorden die worden gesloten na de verkiezingen.

De extra bezuinigingen die de gemeenten voorzien, lopen op tot 20 procent. In sommige gemeenten, zoals Rotterdam en Delft, is de afgelopen jaren al fors bezuinigd en worden opnieuw hoge kortingen voorzien. Zo kan het totale bezuinigingspercentage in Delft oplopen tot 40 procent. Er zijn ook gemeenten waar naar verwachting niet of nauwelijks zal worden bezuinigd, zoals Leiden en Utrecht.