Koelbloedig blijven staan voor een rijdende tank is makkelijk als het nep is

Screenshot van filmpje 'noodstop' / YouTube

De afgelopen dagen ging een filmpje viral waarin een Nederlandse Leopardtank een remtest doet. De tank komt keihard aanrijden terwijl een groepje Nederlanders braaf staat te wachten. ‘Dappere Nederlanders’, kopten buitenlandse media. Maar klopt het filmpje wel?

Eerst maar even het filmpje: op de voorgrond staat een groep mensen op een verlaten weg. Het terrein is rechts afgesloten met een hek en wordt links omsloten door een bomenrij. De groep mannen en vrouwen zien er netjes gekleed uit, ze hebben allemaal een zwart pak aan met een wit overhemd. En de groep ziet er dus op het oog niet uit alsof het militair personeel is.

Iemand zegt aan het begin “hij filmt hoor”, “kom op, kijken” en “zuur”. Na een seconde of tien komt er keihard een tank aanrijden op de weg, recht op de groep af. Die blijft, met de rug naar de tank toe, doodgemoedereerd staan wachten tot de tank op 35 seconden met letterlijk piepende remmen tot stilstand komt, terwijl het stof opwaait.

Pas dan draait de groep zich lachend en schijnbaar verrast om. Er wordt gelachen en geklapt. Uit de tank zelf klimt een militair en links in beeld komt een andere militair aangelopen. Dan is het filmpje afgelopen.

Defensie: het is inderdaad een Leopardtank

Dat is een grappig filmpje, dachten we hier op de redactie; daar moeten we wat mee doen. Het filmpje was ook opgemerkt door verschillende buitenlandse sites, die deze Nederlanders zonder meer als onverschrokken waaghalzen omschreef. Zo schreef de site Globalpost er een stukje over onder de kop ‘Watch this battle tank test his brakes on polite Dutch people’.

Maar het filmpje roept natuurlijk ook allerlei vragen op. Want tenzij dit de nieuwste verhoortechnieken zijn van Defensie, lijkt het niet erg waarschijnlijk dat deze oefening met goedkeuring van de landmacht is uitgevoerd. Even bellen maar met het ministerie. Daar kennen ze het filmpje inmiddels ook en er is “met verbazing naar gekeken”.

De tank, zo bevestigt de woordvoerder, is inderdaad een Leopard A5-tank. Omdat Defensie al anderhalf jaar geen tanks meer heeft en de Leopardtanks tot hun recente verkoop aan Finland in een loods in Drenthe stonden, vermoedt het ministerie dat het filmpje ergens tussen 1997 en 2000 gemaakt is.

Althans, de opname van de tank. Niet de opname van de mensen, die zijn eraan toegevoegd, zo is het donkerbruine vermoeden zegt de woordvoerder:

“De noodstop is een oefening die inderdaad werd uitgevoerd met de tanks. Maar een Leopardtank weegt 67,5 ton; als je die op deze manier tot stilstand brengt, dan ontstaat er een grote stofwolk waardoor de groep mensen op de voorgrond echt even niet zichtbaar zou zijn geweest.”

Stof waait raar op

Trucage dus? Wie de video aandachtiger bekijkt, ziet inderdaad dat de stofwolk wel zeer netjes op de achtergrond blijft. Van de groep mensen is er zelfs niemand die even zand uit de ogen wrijft. Terwijl, bij de opname bijvoorbeeld van deze noodstop, je duidelijk een grote stofwolk ziet die alle kanten opwaait en ook even blijft hangen:

Nrc.nl liep even langs bij de beeldspecialisten van de krant. Ook zij hadden toevallig net het filmpje bekeken en twijfelden aan de echtheid. Nadere analyse ter plekke levert het unanieme oordeel op: het is nep.

Afgezien van de stofwolk die onnatuurlijk waait, loopt de militair op het eind nogal direct naar de tank toe. Daarbij kijkt hij niet op of om naar de groep mensen. Dat is natuurlijk best een beetje gek als het echt zou zijn geweest. En als je inzoomt op 33 seconden dan is te zien dat de band van de tank linksonder door het hoofd van een van de mannen heen schijnt.

Opname is geen officiële instructievideo

Hoe is het filmpje dan gemaakt? Zowel onze medewerkers als die bij Defensie denken dat het gemaakt is met chromakey, een techniek die vaak wordt gebruikt door filmers. Hierbij wordt eerst een onderwerp gefilmd tegen een groene of blauwe achtergrond, waarna je vervolgens een andere achtergrond achter de beelden kan monteren.

Het filmpje van de mensen lijkt op zich wel eerst ergens buiten te zijn opgenomen. Het jasje van de man links waait op een gegeven moment op. Defensie vermoedt dat de opname van de tank opgenomen is op de kazerne in Havelte waar een speciaal aangelegde ‘rembaan’ ligt. Maar hoe komt iemand dan aan de opname? De Defensiewoordvoerder:

“Het is in ieder geval geen opname van een oefening voor een officiële av-productie of instructievideo. Maar met alle mobieltjes is zo’n filmpje natuurlijk snel gemaakt. Als het een echt filmpje zou zijn, zouden er enorme risico’s genomen zijn en daar zouden we uiteraard niet blij mee zijn. Maar daar gaan we dus niet van uit.”

Defensie gaat dan ook geen intern onderzoek verrichten, maar laat wel het filmpje nog technisch onderzoeken. Helaas, dus geen dappere Nederlanders in dit geval. Resten nog een paar vragen waar we nog geen antwoord op hebben gevonden: wie zijn de mensen die in het filmpje staan? Wat is het voor een gezelschap en waar reageerden ze oorspronkelijk zo verbaasd op? En zijn het wel Nederlanders of is dat ook gemanipuleerd..?