In de donkere hoeken van het web

Foto Thinkstock

De politie kocht onlangs een vuurwapen op het ‘Tor-netwerk’, het deel van internet waar dankzij encryptie iedereen anoniem is. Dat je daar drugs, wapens en valse papieren kunt kopen was al bekend. Maar wat is er nog meer? Is dit alternatieve internet een poel van verderf of is het het web van de toekomst, omdat de privacy er beschermd is?

Het installeren van de zogeheten Tor-browser (‘tor’ staat voor The Onion Router) is voldoende om het Tor-netwerk te kunnen bekijken. Het netwerk staat ook wel bekend als het Dark Web, Deep Web of het Hidden Web. De browser is een verbouwde versie van Firefox. Hij laat gebruikers anoniem sites op het gewone internet bezoeken. De browser gebruikt encryptie en neemt opzettelijk omwegen bij het opvragen van een pagina. Je eigen provider weet dan niet waar je naartoe gaat, en de site die je bezoekt weet niet waar je vandaan komt. Hierbij worden de normale adressen op het web gebruikt.

Minder bekend is dat in de Tor-browser ook speciale adressen kunnen worden gebruikt. Die leiden naar het Tor-netwerk van obscure websites waarvan de makers anoniem willen blijven. Zo is op http://zbnnr7qzaxlk5tms.onion een kopie van Wikileaks te vinden. Ook de illegale drugs- en wapenhandel Silk Road en zijn opvolgers verschuilen zich achter dergelijke adressen.

Het Tor-web heeft de look and feel van het world wide web van 1995. Sites zijn simpel en kaal. Illustraties kom je zelden tegen, laat staan video’s of bewegende advertenties. Dit deel van internet is langzaam. Dat komt door de omwegen die de data bewandelen om spionnen en autoriteiten op een dwaalspoor te brengen. Maken sites hun pagina’s te zwaar dan geven de klanten het op.

Gidsen die je de weg wijzen naar de site die je zoekt, zijn er bijna niet. Er zijn lijsten met nuttige links, maar die moet je net weten te vinden; makkelijk te onthouden domeinnamen bestaan hier niet. Een pagina waar je terug zou willen komen, moet je opslaan als bookmark (‘favoriet’ in Windowsjargon), anders vind je hem misschien nooit meer.

Zoekmachines zijn hier een recente uitvinding. Er zijn twee werkende zoeksites: Torch en Torsearch, die 100.000 respectievelijk 300.000 pagina’s hebben geïndexeerd. Google overziet meer dan honderdduizend maal zoveel pagina’s op het ‘gewone’ web. De zoekresultaten van Torch en Torsearch worden onduidelijk gepresenteerd en links werken vaak niet. Een euvel dat overigens ook geldt voor de lijsten met bookmarks.

Is er ook iets leuks te beleven?

Het Tor-netwerk is bekend door online bazars als Silk Road en Sheep Marketplace, waar drugs, wapens en valse papieren werden verhandeld. Die websites zijn inmiddels uit de lucht gehaald. Een opvolger is op dit moment de Pirate Marketplace, die waarschijnlijk niet gelieerd is aan The Pirate Bay.

Het ligt voor de hand dat op de geboden anonimiteit duistere elementen afkomen. Maar is er op het Tor-netwerk ook iets leuks te beleven? Als dat het geval is, is het moeilijk te vinden. Een zoekactie op het neutrale woord ‘guide’ bijvoorbeeld levert verwijzingen op naar een site die vervalsingen verkoopt (en niet werkt) en naar een verlopen actie van Anonymous tegen piraterijbestrijders. ‘News’ brengt je bij Code Green, een nieuwssite van en voor politiek actieve hackers, maar ook bij iets wat ‘Amatores Puerorum’ heet (minnaars van jongens) en ook al buiten werking is.

Wel biedt het Tor-netwerk politiek activisten en klokkenluiders een veilige plek. Wikileaks en andere media hebben brievenbussen waar anoniem gegevens in kunnen worden gedropt. Er zijn verschillende sites en fora over homorechten.

Maar het smoezelige werk domineert. De lijsten bookmarks staan vol met sites die drugs aanbieden, wapens, hackdiensten, gokgelegenheid, piraterij, (kinder-) porno en ga zo maar door. Wat neutraal lijkt, zoals hosting, anonieme e-mail en betaaldiensten, biedt in werkelijkheid de infrastructuur voor de dubieuze rest, zoals het witwassen van bitcoins. Een site met digitale boeken lijkt een verademing maar blijkt deels uit illegaal aanbod te bestaan. De uitzonderingen bevestigen de regel, zoals een site met gedichten en een over de tunnels onder de technische universiteit van Virginia.

Welke server biedt al die criminele sites gastvrijheid? Dat zou toch bij een bedrijf moeten zijn dat kan worden aangepakt? Dat is niet altijd zo. Wie een eenvoudige handleiding volgt, kan een site bouwen op de eigen harde schijf en deze via de Tor-software bereikbaar maken. Dat is niet voor beginners. Er moet een webserver worden geïnstalleerd en allerlei instellingen moeten juist zijn, waaronder ook die van de firewall van Windows. Doe je het verkeerd, dan werkt je site niet of je anonimiteit wordt opgeheven. Als het lukt heeft de maker zijn eigen anonieme site zonder dat daar de riskante medewerking van een bedrijf voor nodig is. Wel moet de aspirant-sitebeheerder zelf ervoor zorgen dat de computer waarop de site staat, aan staat en online is, anders is de site onbereikbaar.

Bij een gewoon hostingbedrijf

Veel sites worden wél geïnstalleerd bij een hostingbedrijf. Dat is belangrijk als ze iets te verkopen hebben, speciale software vereisen en er financieel belang bij hebben de uitval te beperken. De gecodeerde maildienst Tormail en de encyclopedie Hidden Wiki waren klant van het bedrijf Freedom Hosting. In augustus werd de vermoedelijk eigenaar van Freedom Hosting gearresteerd omdat dit bedrijf ook verschillende kinderpornosites onderdak gaf – dit was al lang bekend, maar niet welke persoon verantwoordelijk was. Met een aantal kinderpornosites verdwenen ook Tormail en Hidden Wiki van de aardbodem.

De Nederlandse politie heeft in deze omgeving een wapen besteld. Dat deze aankoop werkelijk geleverd werd, is misschien wel het meest opmerkelijke van de zaak. Deze krant heeft geprobeerd in gesprek te komen met twee aanbieders van vals geld. Hun sites boden de mogelijkheid direct bitcoins te storten, dan zouden er nagemaakte eurobiljetten van een gespecificeerde kwaliteit worden geleverd. Maar op de vraag: ‘Hoe weet ik dat ik u kan vertrouwen?’ werd ook na aandringen niet gereageerd. Dergelijke sites zijn vermoedelijk niets anders dan een verdwijnpunt voor bitcoins van goedgelovige klanten. Veel succes bij het opsporen van zo’n bedrieger. Marktachtige sites als Silk Road houden de reputatie van verkopers bij, maar onafhankelijke sites doen dat uiteraard niet van zichzelf.

Al met al heeft het Tor-netwerk de gewone websurfer niet veel te bieden. Er is weinig zinnigs te doen, tenzij je een bedreigde activist bent, een klokkenluider of een aspirant-crimineel. Een spannende omgeving is het wel door de vele louche sites. Risico’s – om je geld kwijt te raken bijvoorbeeld – zijn er volop. Met de Tor-browser op het gewone internet surfen kan wel zin hebben, omdat je gedrag dan niet kan worden gekoppeld aan je identiteit.