IJsbeerhaar in verf: dus een echte Pollock?

Foto

Als in de Amerikaanse politieserie CSI (Crime Scene Investigation) heeft een forensisch expert in New York onlangs sporenonderzoek gedaan op een schilderij, om de echtheid vast te stellen. Dat gebeurde op verzoek van de erven van die het abstract expressionistisch schilderij Red, Black & Silver in maart willen veilen als een echte Jackson Pollock.

Het verschil tussen ‘Toegeschreven aan Pollock’ of ‘Door Pollock’ is een verschil van miljoenen dollars. Wordt het ‘toegeschreven aan’, dan is de geschatte waarde van het doek zo’n 20.000 dollar (14.663 euro) aldus Patty Hambrecht van veilinghuis Phillips in New York tegen persbureau Reuters. Als het als een echte Pollock wordt bestempeld, dan zal de prijs tussen de 1 of 5 miljoen dollar liggen, denken verschillende experts.

Het schilderij van ongeveer 61 × 51 cm is van de erven van Ruth Kligman. Kligman was in 1956, het jaar dat Pollock overleed, net zijn minnares geworden. Zij was 26, een beginnen kunstenares, Pollock was 44 en een beroemd kunstenaar met een alcoholprobleem. Pollocks wettige echtgenote, kunstenares Lee Krasner, op dat moment 48, was in Parijs.

In haar memoires Love Affair: A Memoir of Jackson Pollock (1974) schreef Kligman dat zij erbij stond terwijl hij Red, Black & Silver in de tuin schilderde. En Pollock zou tegen haar gezegd hebben toen hij het doek aan haar gaf: „Hier is je schilderij, je eigen Pollock”, aldus The New York Times.

Driehoeksverhouding

Het zou het laatste schilderij worden dat Pollock maakte. Want kort daarop, in augustus 1956, zat Kligman met haar vriendin Edith Metzger bij Pollock in de auto. Zij wilden naar een feestje, Pollock zou dronken en boos geweest zijn, en zou extra gas gegeven hebben. Niet ver van zijn huis in East Hampton, New York vloog de auto met open dak uit de bocht, raakte een boom: Pollock en Metzger waren dood, Kligman werd uit de wagen geslingerd en overleefde, gewond.

Pollocks weduwe Lee Krasner keerde terug uit Parijs. Kligman beweerde later, onder meer in haar boek, dat Pollock van Krasner wilde scheiden en met Kligman zou gaan samenleven.

Die moeizame driehoeksverhouding tussen Pollock, Kligman en Krasner heeft volgens Kligman invloed gehad op de authenticatie van Red, Black & Silver.

Want Kligman beweerde dat het een echte Pollock was, een liefdesverklaring in verf. Maar Krasner had na Pollocks dood als zijn weduwe zeggenschap over welk werk een echte Pollock was en welk werk niet.

Krasner zelf zei meteen dat het een vervalsing was, aldus The Daily Beast. Ze stierf in 1984. Het panel van experts dat over de echtheid van Pollocks besliste, de Pollock-Krasner Authentication Board, besliste in 1996 dat het geen Pollock was.

Kligman heeft altijd volgehouden dat het een echte Pollock is. Ze overleed in 2010. Haar erven wilden het in 2012 bij veilinghuis Phillips in New York veilen. Maar de twijfels over de echtheid van het doek werden opgerakeld, en het schilderij werd teruggetrokken.

Speurwerk van een detective

De erven Kligman hebben serieus werk gemaakt van het onderzoek naar de authenticiteit. Ze huurden een detective in, iemand die als chemicus in crimineel politieonderzoek in New York als een forensisch expert had gewerkt: Nicholas D.K. Petraco. Hij verrichtte sporenonderzoek op Red, Black & Silver. Hij onderzocht niet de verfsoorten, maar keek wat voor sporen, haren, stof, enzovoorts er in de verf waren blijven zitten. Hij ontdekte een ijsbeerhaar in het doek. Dat was een beslissende vondst, want ijsbeervellen mogen al 40 jaar niet meer ingevoerd worden in de VS. „Is er een ijsbeer in dit verhaal” vroeg hij zich af, volgens The New York Times. Ja, in het atelier van Pollock in East Hampton ligt nog altijd een ijsbeervel op de grond. De haar in het schilderij komt uit het berevel in Pollocks atelier.

Voor de erven Kligman, die afgelopen november een symposium over deze vondst organiseerden in New York, is het wel duidelijk: Red, Black & Silver is een originele Pollock. De ijsbeerhaar bewijst het.

Maar de echte kenners zijn nog niet overtuigd. De haar bewijst alleen dat het doek gemaakt is in Pollocks atelier. Maar door wie? En de stijl, de schilderstijl: is het kennersoog niet beter dan de kille wetenschap om uitsluitsel te geven? Op het symposium zei een expert uit het kamp Krasner, mede-auteur van Pollocks catalogue raisonné Francis O’Connor, dat het doek geen Pollock is. Kunstcriticus Anthony Haden-Guest zei deze maand dat het zonder twijfel een Pollock is, in The Daily Beast. In maart weten we wat de uitkomst is. Dan wil Phillips de prijs van Red, Black & Silver publiceren.