De examens lagen via het dakluik voor het grijpen

Daar sta je dan, met vijf tassen vol gestolen eindexamens. Het was 1 mei 2013 en een groep vwo-leerlingen van de Rotterdamse scholengemeenschap Ibn Ghaldoun had zojuist 24 examens ontvreemd uit de kluiskamer van hun school. Nu moesten de enveloppen worden opengemaakt en de opgaven worden gefotografeerd. Waar doe je zoiets?

De dieven zaten enige tijd in een studieruimte van de Rotterdamse bibliotheek en eindigden uiteindelijk thuis bij Anass B. Diens vader was leraar op de school, maar was op dat moment op vakantie. Terwijl sommigen van de aanwezigen zich vermaakten met de spelcomputer, maakten anderen met een aardappelschilmesje de plastic enveloppen open en fotografeerden de opgaven.

Diep in de penarie

Deze feiten kwamen gisteren aan het licht in de Rotterdamse rechtbank, waar de examendiefstal werd gereconstrueerd. De rechters hoorden zeven verdachten. Het beeld dat oprees uit hun verklaringen was dat van een groep jongeren die aanvankelijk dolblij was met de illegaal verkregen opgaven, maar zich al snel realiseerde dat ze diep in de penarie zat.

De drie hoofdrolspelers in het verhaal zijn Anass B., Kamal el B. en Safae K. K., de enige vrouw in het gezelschap, kwam als eerste aan het woord. Ze onderbrak haar verklaring regelmatig om te huilen, soms erg hard en voorovergebogen met haar hoofd op haar armen. Voorzitter Jacco Janssen van de rechtbank vroeg haar op een gegeven moment: „Moet u echt steeds zo huilen, of is het ook een beetje ...?” K. zei dat ze erg spijt en had en zich soms behandeld voelde alsof ze een moord had gepleegd.

Tussen het snikken door verklaarde K. dat zij tijdens de inbraak slechts op de uitkijk had gestaan en dat ze nooit in de kluiskamer was geweest. Ze voelde zich gedwongen om mee te doen aan de diefstal, zei ze. En haar plan was het zeker niet geweest. „Hoe zou ik zoiets kunnen verzinnen?”

Verdachte Anass B., die na haar aan het woord kwam, wees Safae K. echter aan als de kwade genius van de groep. Zij zou op het dak zijn geklommen en via een niet afgesloten luik met Kamal el B. in de kluiskamer zijn doorgedrongen. Na deze succesvolle verkenning had K., zo beweert Anass B., de mensen bij elkaar gezocht die ze nodig had voor de diefstal.

Deze beschuldiging van B. leidde tot een woede-uitbarsting van de 19-jarige vrouw, die luidkeels verzekerde de diefstal niet te hebben gepland. De rechter leek echter veel waarde te hechten aan de verklaring van Anass B. omdat hij ruiterlijk toegaf „een grote rol” bij de diefstal te hebben gespeeld. Alleen bij de daadwerkelijke inbraak was hij niet betrokken, omdat hij vanwege zijn lichaamsomvang niet door het luik boven de kluiskamer paste. Hij was wel betrokken bij het fotograferen van de opgaven en bij het doorverkopen ervan aan klasgenoten. Voor 200 euro waren de examens te verkrijgen, vertelde B.

Het was een publiek geheim

Kamal el B. wordt door alle overige verdachten een belangrijke rol toebedeeld bij de inbraak, maar hij beriep zich gisteren als enige op zijn zwijgrecht. El B. zou bij alle inbraken – de verkenning op 30 april, de grote diefstal van 24 examens op 1 mei en twee latere inbraken waarbij nog eens drie examens werden ontvreemd – betrokken zijn geweest. El B.’s advocaat zal morgen namens hem het woord voeren in zijn pleidooi.

Op school moet het een publiek geheim zijn geweest dat de examens waren gestolen. Tijdens de diefstal was gestommel op het dak te horen. Eén van de verdachten had daarom de opdracht een docent af te leiden met het stellen van vragen. Ook werd er in het handarbeidlokaal gezocht naar gereedschap voor de inbraak. Safae K. zou een loper hebben gehad die op alle lokalen paste, terwijl zij Anass B. ervan beschuldigde de sleutel van de kluisdeur in zijn bezit te hebben gehad.

De rechter informeerde bij alle verdachten, ook de vier die een bijrol hadden gespeeld, naar hun persoonlijke omstandigheden. De meesten zijn aan het leren voor het eindexamen van dit jaar, vertelden ze. „Met de opgaven van vorig jaar?” vroeg rechter Janssen. „Die had u nog thuis, hè?”

Alle verdachten beweerden dat ze het inmiddels weer redelijk konden vinden met hun ouders. Van steun op de publieke tribune was echter geen sprake: geen enkel ouderpaar liet zich gisteren zien.