Zonder Pete Seeger geen Dylan

Pete Seeger, in 1967 tijdens een optreden in Oost-Berlijn. Foto EPA

Folksongs zijn van iedereen, vond de gisteren op 94-jarige leeftijd overleden Pete Seeger. De aartsvader van de Amerikaanse folk zorgde als lid van The Almanac Singers en The Weavers voor de wereldwijde bekendheid van traditionals als Kumba-ya en Goodnight Irene. Zelf schreef hij de protestsong Where have all the flowers gone? en het door The Byrds bekend gemaakte Turn, turn, turn, geënt op een boek uit de Bijbel. De spiritual We shall overcome werd door Seeger getransformeerd tot het lijflied van de burgerrechtenbeweging, nadat hij de oude gospelsong I will overcome een universele lading had gegeven.

Na zijn studie op Harvard ontwikkelde Seeger zich met de banjo als voornaamste instrument tot conservator van folksongs in de geest van Woody Guthrie en Leadbelly. Hij zong over de Spaanse burgeroorlog en drong aan op Amerikaanse bemoeienis tegen de opmars van Hitler in Duitsland. Met The Almanac Singers wisselde hij vakbondsliederen af met steunbetuigingen aan de oorlogsinspanningen van president Roosevelt. Zijn politiek activisme bezorgde hem een plaats op de zwarte lijst onder communistenjager Joseph McCarthy. Het weerhield Seeger er niet van om kritisch te blijven zingen over Vietnam, rassenongelijkheid en de zegeningen van het communisme, een onderwerp waar hij later op terugkwam toen hij de omvang van de gruwelen onder Stalin doorzag.

Het succes van The Weavers met millionsellers als Goodnight, Irene maakte Pete Seeger tot een popster tegen wil en dank, die zijn bekendheid gebruikte om gitaarcursussen op elpee uit de brengen om het spelen van folkmuziek binnen ieders bereik te brengen. Hij was een van de eerste muzikanten die Bob Dylan aanmoedigden en hielp bij het verkrijgen van een platencontract. Veelbesproken is het moment tijdens het Newport Folk Festival van 1965 waar Dylan voor het eerst elektrisch speelde met leden van de Butterfield Blues Band. Seeger zou gedreigd hebben de elektriciteitskabels door te hakken met een bijl, maar verklaarde later dat hij alleen de gitaren zachter had willen zetten omdat hij de teksten niet kon verstaan. Als componist van Turn, turn, turn en The bells of Rhymney van The Byrds werd hij zelf een drijvende kracht achter de folkrockbeweging van de jaren zestig.

Pete Seeger was een van de eerste artiesten die zich actief inzetten voor het milieu, in concrete projecten waarbij hij mensen samenbracht om te protesteren tegen vervuiling en voor het behoud van natuurgebieden.

Tot op hoge leeftijd bleef Seeger de leermeester van jonge folkies en singer-songwriters, die hij voorhield dat ze in de geest van zijn oude metgezel Woody Guthrie moesten handelen. Folksongs zijn niet uitsluitend entertainment, vond Seeger, die uit The Weavers stapte toen de anderen toestemden in het gebruik van hun muziek in sigarettenreclame. Hij was een purist met een visie voor de toekomst.

Bij zijn laatste grote optreden tijdens Farm Aid in 2013 zong hij een aangepaste versie van Guthries This land is your land, waar hij een nieuw geschreven couplet toevoegde om de laatst overgebleven kleinschalige boeren een hart onder de riem te steken.

Seeger overleed vredig in een ziekenhuis in New York waar hij vorige week was opgenomen. Zijn lessen in folkmuziek („eerst stemmen wij onze gitaar...”) werden door velen nagevolgd.