Met dank aan Obama

De dreiging van nucleair terrorisme en het tegengaan van illegale handel van nucleair materiaal; daar gaat het om bij de Nuclear Security Summit (NSS) die op 24 en 25 maart in Den Haag wordt gehouden. Dan zullen 58 staatshoofden en regeringsleiders uit 53 landen en vier internationale organisaties voor de derde keer praten over dit onderwerp dat in 2009 door de Amerikaanse president Obama op de agenda werd gezet. Niet eerder organiseerde Nederland een top met wereldleiders van een zo grote omvang.

Tijdens de vorige bijeenkomst van maart 2012 in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul werd Nederland op voorspraak van president Obama unaniem aangewezen om als voorzitter en organiserend land voor de top van 2014 op te treden. Nederland had zich beschikbaar gesteld vanwege „het grote belang dat wordt gehecht aan het voorkomen van nucleair terrorisme en smokkel van nucleair materiaal”, aldus toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal. „Nederland is bovendien als internationaal logistiek knooppunt met grote doorvoerhavens als Rotterdam en Schiphol en als land met een geavanceerde nucleaire industrie kwetsbaar voor smokkel van nucleaire en radiologische materialen”, schreef hij destijds aan de Tweede Kamer.

Nederland had aanvankelijk ook een ander belang bij de afspraken die de deelnemende landen van de Nuclear Summit wilden maken. Voorkomen dat nucleair materiaal in handen komt van terroristen vergt vaak grensoverschrijdend optreden. Dan ontstaan al snel juridische lacunes. Vandaar dat het idee van een speciaal internationaal tribunaal circuleerde. Den Haag, dat zich nu al als juridische hoofdstad van de wereld afficheert, zou zo’n tribunaal graag huisvesten. Maar vanwege de veelal volkenrechtelijke aspecten die eraan vastzitten is dit idee verlaten.

De aanstaande discussie in Den Haag die de afgelopen maanden onder leiding van Nederlandse topambtenaren op diverse plekken in de wereld intensief is voorbereid – de laatste bijeenkomst was twee weken geleden in het Thaise Pattaya – zal onder andere gaan over de reikwijdte van de te maken afspraken. Nu gaat het nog over nucleair materiaal dat voor civiele doeleinden wordt gebruikt zoals energieopwekking en medische bestraling. Maar Nederland wil als voorzitter ook afspraken maken over beveiliging van nucleair materiaal voor militair gebruik.

En dan biedt een top met zoveel wereldleiders natuurlijk ook ruimte voor diverse onderlinge informele gesprekken. Voor Nederland is het in elk geval een goede gelegenheid te lobbyen voor de tijdelijke zetel in de Veiligheidsraad in 2017.