Polare: een boekhandelketen, maar benauwd voor het boek

Een boekhandel is een commerciële onderneming. Lukt het de boekhandelaar niet zijn zaak draaiende te houden, dan moet hij dicht. Nu dreigen er in één klap maar liefst twintig te sluiten. Niet zomaar wat zaken, het gaat om kloppende culturele harten op gezichtsbepalende locaties: Donner in Rotterdam, Broese Kemink in Utrecht, Scholtens in Groningen, Scheltema in Amsterdam, Kooyker in Leiden. Twintig boekhandels die alle bekendstaan om hun specifieke karakter, hun plaats in hun stad, buurt of regio en het onverdroten uithoudingsvermogen waarmee zij opkomen voor het boek, van bestseller tot iets bijzonders in een kleine oplage.

Hun naam waren ze al kwijt. Eerst heetten ze ineens allemaal ‘Selexyz’, een opzichtige nonsensnaam uit de koker van een reclamebureau. Selexyz ging failliet, investeringsmaatschappij ProCures die de keten overnam hernoemde de winkels al even gewrocht tot ‘Polare’. Die nieuwe eigenaar had op kunnen merken dat de klanten gewoon ‘Broese’ waren blijven zeggen of ‘Donner’, maar hamerde blind op een nog gemeenschappelijker imago. De etalages werden gelijkgeschakeld, de inkoop gestroomlijnd, de medewerkers in dezelfde blauwe blouse. Sommige winkels zagen hun eigen karakter extra vertroebeld door inwoning van ramsj-specialist De Slegte. En naast boeken moesten er een assortiment andere producten worden verkocht. Polare? Het noorden kwijt. Een keten van serieuze boekhandels gedreven door idealistische ondernemers, maar het management lijkt benauwd voor het boek.

Boekendistributeur CB wilde geld zien en weigerde Polare nog langer te leveren. Er kwam een vergelijk. Maar nu zijn toch alle zaken dicht, zelfs hun websites zijn afgesloten. Tijdelijk heet het, ter „strategische heroriëntatie”. Want ProCures ziet „te weinig toekomstperspectief”.

De keten van boekhandels is verleden tijd. Opgericht als antwoord op webconcurrenten als Amazon en Bol, lijkt juist zo’n keten niet tegen hen opgewassen. In een keten leveren winkels hun eigenheid in, terwijl de kleinere, individuele boekhandel zijn voordeel kan doen met zijn status als personality.

Laat de sluiting inderdaad tijdelijk zijn. Laat Polare Utrecht weer Broese worden en Polare Amsterdam weer Scheltema. Geef deze winkels de gelegenheid om hun eigen karakters te heroveren, met de initiatieven waar idealistische boekhandelaars goed in zijn. Geef ze de gelegenheid zich ouderwets te profileren als een schakel tussen boeken en boekenkopers. Laat ze aantonen dat de ontegenzeggelijke voordelen van winkelen op internet tekortschieten als het aankomt op rondneuzen en persoonlijk contact. En laat ze vooral samen gunstig inkopen. Buiten beeld, niet als deel van hun identiteit.