Mladic ‘vergeet’ kunstgebit, zegt niks

Karadzic en Mladic waren dertien en zestien jaar voortvluchtig, voor ze werden uitgeleverd aan Den Haag. Foto EPA

Tien minuten nadat het proces in rechtszaal 1 van het Joegoslavië-tribunaal is begonnen, wordt al weer geschorst. Legerleider Ratko Mladic is bereid te getuigen in het proces van zijn politiek leider Radovan Karadzic, maar hij heeft zijn kunstgebit laten liggen in het Huis van Bewaring in Scheveningen. „Zonder tanden kan ik niet goed praten”, zegt Mladic tegen de rechter, de Koreaan O-Gon Kwong. „Ik heb geen tanden onder” en daarbij wijst hij naar zijn kaak. Maar zijn eerste opmerking was dat hij niet gaat getuigen omdat hij het VN-hof („Navo-creatie” en „satanisch hof”) niet erkent.

Karadzic en Mladic waren dertien respectievelijk zestien jaar voortvluchtig. Vanochtend hebben ze elkaar getroffen bij het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. Aan het begin van de zitting knikken ze elkaar vriendelijk toe. En ook in het Huis van Bewaring in Scheveningen, waar de VN-verdachten gevangen zitten, spreken ze elkaar regelmatig, zegt Peter Robinson, juridisch adviseur van Karadzic. Op advies van Karadzic heeft Mladic ook zijn eigen oordopjes in voor de vertaling. De verdachten weigeren de koptelefoons van het Joegoslavië-tribunaal op te zetten – „dan lijk je net een oorlogsmisdadiger”, is de motivatie van Karadzic.

Karadzic, de politiek leider van de Bosnische Serviërs, heeft zijn legerleider opgeroepen als getuige. Beide mannen staan op dit moment, in gescheiden rechtszaken, terecht voor het VN-hof en hun aanklachten zijn vrijwel identiek. Ze worden aangeklaagd voor de moord op 8.000 moslims na de val van de enclave Srebrenica in de zomer van 1995, die plaatsvond ondanks aanwezigheid van Nederlandse militairen. En het tweetal staat terecht voor de belegering van de Bosnische hoofdstad Sarajevo. Van 1992 tot en met 1995 werd de stad bestookt door de Bosnische Serviërs. Tijdens het beleg kwamen 12.000 mensen om het leven.

Karadzic (68) heeft Mladic (71) opgeroepen als getuige en heeft zes vragen voor hem. Volgens Karadzic kan Mladic bevestigen dat de ‘gezamenlijke criminele organisatie’ die streefde naar de etnische zuivering in Bosnië nooit heeft bestaan. En als Mladic onder ede wordt gehoord, zal hij volgens Karadzic moeten verklaren dat hij nooit op de hoogte is gebracht dat de „gevangenen van Srebrenica zouden, worden of zijn geëxecuteerd”. Mladic leidde de verovering van de moslimenclave en liet zich daarbij filmen.

Mladic weigerde vorig jaar als getuige te verschijnen. Zijn advocaten verwijzen daarbij naar de kwakkelende gezondheid van hun cliënt. Mladic’ advocaat Lukic zei vanmorgen dat zijn cliënt aan geheugenverlies lijdt en „niet meer een goed onderscheid kan maken tussen waarheid en fictie”.

Daarnaast heeft Mladic het volgens zijn advocaten te druk met zijn eigen rechtszaak, en van Mladic kan niet worden gevraagd mee te werken aan zijn eigen veroordeling. Ook hoofdaanklager Serge Brammertz tekende bezwaar aan, want hij is bang dat uitspraken van Mladic in het Karadzic-proces, zijn eigen rechtszaak kunnen frustreren.

Maar de rechters in de Karadzic-zaak zijn niet onder de indruk van de argumentatie van advocaten en Brammertz. Daarbij verwezen ze naar een uitspraak in hoger beroep van afgelopen jaar waarin de Bosnische Serviër Zdravko Tolimir werd gedwongen te getuigen in het Karadzic-proces.

Mladic heeft een verschijningsplicht, maar tijdens de zitting zal per vraag moeten worden bekeken of hij ook een antwoordplicht heeft, zegt Goran Sluiter, hoogleraar internationaal strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam. „Mladic kan niet worden gedwongen mee te werken aan zijn eigen veroordeling”, zegt Sluiter.

Karadzic krijgt vanmorgen de gelegenheid vijf vragen te stellen aan Mladic, maar de legerleider weigert antwoord te geven, daarbij verwijzend naar zijn gezondheid en eigen rechtszaak. De motivatie leest hij van een A-viertje. De rechter dwingt Mladic niet om te antwoorden.

Mladic vertelt de rechtbank dat hij vannacht een verklaring had opgesteld van zeven pagina’s die hij graag wil voorlezen. „Ze gaan in op de vragen van dr. Karadzic”, belooft Mladic, maar de rechtbank geeft hem geen toestemming de verklaring voor te lezen.

Voor zijn verdediging heeft Karadzic, die zijn eigen verdediging voert, veel getuigen opgeroepen – Ratko Mladic was nummer 218. Hoofdaanklager Brammertz verwacht dat het proces tegen Karadzic eind volgende maand zal zijn afgerond.